Zadania logistyki, Systemy logistyczne, Transport w systemach logistycznych
Zadania logistyki
1. Usprawnienie zarządzania procesami przepływu produktów i w konsekwencji pełne zaspokojenie materialnych potrzeb uczestników procesów logistycznych.
2. Podporządkowanie czynności logistycznych wymogom obsługi odbiorcy.
3. Zwiększenie efektywności przepływu co się wyraża przede wszystkim obniżeniem kosztów przepływu.
Podstawowe składniki procesów logistycznych i nadrzędne cele logistyki:
1. Procesy informacyjno – decyzyjne.
2. Koszty logistyczne.
3. Fizyczny przepływ dóbr rzeczowych.
4. Infrastruktura procesów logistycznych.
5. Utrzymywanie zapasów rzeczowych.
Procesy informacyjno – decyzyjne:
q Zapewnienie właściwego poziomu obsługi klienta,
q Umocnienie pozycji rynkowej,
q Redukcja kosztów.
Systemy logistyczne
Systemy logistyczne rozpościerają się od miejsc produkcji aż do miejsc finalnych konsumpcji. Określa się je w zależności od tego jaki system tych zależności jest stosowany. Różnorodność systemów wynika z dużej przekrojowości logistyki i problemów jakimi się zajmuje.
System logistyczny - celowo zorganizowany i zintegrowany w obrębie danego układu przepływ materiałów i produktów. Sterowanie w tym systemie odbywa się za pomocą zarządzania logistycznego.
System logistyczny - całokształt środków ludzkich, technicznych, a także zespół metod działania oraz norm organizacyjno – prawnych w ich wzajemnym związku funkcjonalnym, służących do optymalnego, ze względu na przyjęte kryteria, przemieszczania, manipulowania i składowania materiałów oraz powiązanych z nimi informacji i energii.
Funkcjonowanie systemów logistycznych polega na rozwiązywaniu i realizacji procesów logistycznych w różnych zakresach przestrzennych i czasowych.
Klasyfikacja systemów logistycznych:
1. wewnątrzorganizacyjny – system odniesiony do przedsiębiorstw. Celem systemu jest zapewnienie przedsiębiorstwu wszystkich czynników produkcji oraz zbytu wyrobu gotowego. Występują tu procesy związane z zaopatrzeniem, zbytem, transportem wewnątrzzakładowym, magazynowaniem i procesy związane z kształtowaniem procesu informacyjnego.
2. zewnątrzorganizacyjny – odniesiony ponadbranżowo a nawet ponadnarodowo. Można go określić jako funkcjonalny system dystrybucji w gospodarce.
Logistyka:
1. Mikrologistyka - systemy poszczególnych podmiotów gospodarczych. Zakres wyznaczony przez granice prawne podmiotów. Jest odpowiednikiem wewnątrz organizacyjnego systemu logistycznego.
Funkcjonalny podział systemu logistycznego:
a. logistyka zaopatrzenia
b. logistyka produkcji
c. logistyka dystrybucji
d. logistyka marketingowa
e. system procesów utylizacyjnych
W przedsiębiorstwach usługowych mamy do czynienia tylko z zaopatrzeniem. Organizacja non profit – przedsiębiorstwo usługowe związane z zaopatrzeniem. Nie ma tu dobra materialnego. Nie ma otwartego przepływu.
2. System metalogistyczny – pośredni poziom agregacji pomiędzy system mikro a makrologistycznym. Jest tworzony przez współpracujące ze sobą systemy mikrologistyczne. Nazywa się je również kanałami logistycznymi. Są to systemy o charakterze miedzy organizacyjnym. Cechą charakterystyczną tego systemu jest kooperacja pomiędzy systemami mikrologistycznymi. Na charakter stosunków istotny wpływ mają tzw. logistyczne punkty styku – granice między określonymi systemami. Wyróżniamy ze względu na przedmiot:
a. informacyjne punkty styku
b. fizyczne punkty styku
Wykorzystanie ich uzależnione jest od stosunków w kanałach logistycznych.
Stosunki między pomiotami:
1) z przewagą interesów konfliktowych
a. konkurencja – rywalizacja pomiędzy podmiotami
- rywalizacja – trwałe konflity
- kolegialność – powstaje z uwagi na świadome działania
b. czysty konflikt – konkretna sytuacja decyzyjna
2) z przewagą interesów zgodnych
a. normalne stosunki handlowe
b. kooperacja
c. utworzenie koncernu
d. fuzja podmiotów
Cechy kooperacji: wspólne działanie, samodzielność gospodarcza. Partnerzy świadomie realizują cle i działania. Może tu wystąpić konflikt ról, władzy, celów komunikacji.
Kooperacja - współpraca, która ma umożliwić osiągnięcie pewnych zadań. Procesy kooperacji nawiązywane są między małymi i średnimi przedsiębiorstwami.
Kooperacja polega na koordynacji lub wyodrębnieniu określonych zadań na podstawie dobrowolnych porozumień między dwoma lub kilkoma przedsiębiorstwami i przeniesieniu ich na wspólnie finansowaną instytucję w celu wzmocnienia zdolności konkurencyjnej na rynku dzięki uzyskanym efektom synergicznym.
Kooperacja dzieli się na:
1. poziomą – jeżeli podmioty funkcjonują na tym samym szczeblu kanału logistycznego. Wyróżniamy tu:
a. kooperację ponadzakładowa – odrębna instytucja
b. kooperacja międzyzakładowa – wspólne koordynowanie i realizacja zadań; rzadko występuje w gospodarce rynkowej.
2. pionową – występuje gdy współpracujące podmioty funkcjonują na różnych szczeblach kanału logistycznego, np. współpraca przedsiębiorstwa przemysłowego z zakładowcą, przedsiębiorstwem transportowym.
Kooperacja w systemach metalogistycznych wiąże się z:
1. ujednoliceniem i uzgodnieniem wykonywanych funkcji logistycznych na różnych szczeblach kanału logistycznego,
2. przesunięciem realizowanych funkcji logistycznych z przedsiębiorstw produkcyjnych lub handlowych na przedsiębiorstwa logistyczne,
3. przesunięciem realizowania funkcji logistycznych na inne stopnie kanału logistycznego,
4. wspólną realizację określonych funkcji logistycznych przez kilka podmiotów rynkowych przy wykorzystaniu wspólnych środków.
Korzyści kooperacji:
1. uniknięcie zbędnego dublowania działalności logistycznej na kilu stopniach kanału logistycznego,
2. polepszenie koordynacji decyzji logistycznych podejmowanych przez wszystkie instytucje uczestniczące w organizacji przepływu dóbr fizycznych i informacji,
3. wykorzystanie w udoskonalonej formie postępu technicznego i technologicznego,
4. poprawa sprawności funkcjonowania.
3. System makrologistyczny - całokształt procesów logistycznych rozpatrywany w skali gospodarki narodowej, kontynentu europejskiego bądź w skali międzynarodowej.
Charakterystyczne dla systemów logistycznych jest przemieszczanie i składowanie.
Struktura systemów logistycznych:
1. system jednostopniowy – mamy przepływ bezpośredni
2. system wielostopniowy
a. punkt dekoncentracji – duża ilość dobra dzielona na partie
b. punkt koncentracji – kilka strumieni drobnych dóbr
3. systemy kombinowane
Transport w systemach logistycznych
Na koszty transportu mają wpływ:
1. koszty sprzedaży (obsługa klienta, magazynowanie wyrobów gotowych, ryzyko handlowe, zamrożenie kapitału)
2. koszty wysyłki (opakowanie, sortowanie, znakowanie, opłata i czynności celne, załadunek)
3. koszty magazynowania w jednostkach obrotu towarowego
4. koszty przewozu towarów (łącznie z kosztami wykorzystania urządzeń transportowych)
5. koszty obsługi klienta w punktach sprzedaży detalicznej (koszty utrzymania sieci detalicznej)
Koszty transportu zależą od:
- wielkości obrotu towarowego,
- cech towarów, które określają ich podatność transportową i przechowalnią,
- przestrzennej lokalizacji uczestników prowadzących wymianę,
- przyjętej technologii i organizacji magazynowania, przemieszczania i zabezpieczania ładunków.
Podatność transportowa - odporność ładunku na warunki i skutki przemieszczania. Wyróżniamy:
- podatność naturalną (cechy fizyczne, biologiczne, chemiczne),
- podatność techniczna (masa, kształty, objętość),
- podatność ekonomiczna (związana jest z wartością przewożonego ładunku; im wyższa wartość ładunku tym mniejsza przydatność ekonomiczna. Jest to stosunek kosztów transportu do wartości ładunku wyrażonego jego ceną).
Podatność przechowalnicza – odporność towaru na warunki i czas składowania. Wyróżniamy:
- ładunki niepodatne do składowania (do 24 godzin),
- ładunki średniopodatne (do 1 miesiąca)
- ładunki podatne na magazynowanie ( powyżej 1 miesiąca).
Systemowy sposób analizy - postawa koncepcji logistycznej. Dla wyjaśnienia funkcjonowania systemu nie wystarczy wyjaśnienie poszczególnych elementów ale powiązania między nimi.
Globalne koszty logistyczne funkcjonowania systemów.
Koszty generowane przez każdy z systemów trzeba badać w zależnościach między systemami.
Struktura kosztów całkowitych funkcjonowania systemu:
- koszty związane z utrzymaniem dostaw,
- koszty transportu,
- koszty losowe,
- koszty funkcjonowania infrastruktury magazynowej,
- koszty gospodarki opakowaniem,
- koszty magazynowania odpadów,
- koszty realizacji zamówień.
Konflikty kosztowe
Przyczyną powstawania konfliktów kosztowych jest suboptymalizacja. Jest to fragmentaryczne rozpatrywanie i optymalizowanie celów działalności każdej ze sfer przedsiębiorstwa.
Przykłady:
Koszty
Obniżenie Podwyższenie
- +
transport – zapasy
opakowania – ubytki
organizacja dostaw – transport
zaopatrzenie – zapasy
obsługa klientów – magazyny zewnętrzne
Transport łączy się z:
1) gospodarką magazynową,
2) składowaniem,
3) przewozem materiałów, komponentów i wyrobów gotowych,
4) lokalizacją i eksploatacją centrów zaopatrzenia i dystrybucji,
5) dostępnością i wykorzystaniem środków transportowych,
6) odpowiednią technologią transportową,
7) jednostkowaniem ładunków,
organizacją i zarządzaniem procesami transportowymi.
Decyzje make or buy (co decyduje):
- możliwości finansowe, organizacyjne i kadrowe,
- dostępność do usług logistycznych na rynku.
Warianty działania:
- korzystanie z usług kilku podmiotów (wtedy wykonanie logistyki jest fragmentaryczne)
- zakup własnego taboru (plusem jest udoskonalenie i poprawienie transportu oraz niższe koszty, większa kontrola i elastyczność obsługi w transporcie zewnętrznym i wewnętrznym; kierowca może spełniać także inne funkcje np. sprzedawcy; zmniejszenie poziomu zapasów w przedsiębiorstwie i u kontrahentów, można umieścić reklamę; minusy: odpowiedni specjaliści do obsługi, odpowiednia ilość środków finansowych, znaczne koszty stałe).
Zakres wykorzystania transportu własnego powinien być wyznaczany w oparciu o kryteria rytmiczności i relacyjnej stałości potrzeb przewozowych zarówno w stanie zaopatrzenia jak i w sferze zbytu. Według tych kryteriów potrzeby przewozowe można podzielić na:
-
potrzeby występujące rytmicznie w stałych relacjach,
-
potrzeby występujące rytmiczne w zmieniających się relacjach,
-
potrzeby występujące nierytmicznie w stałych relacjach,
-
potrzeby występujące nierytmicznie w zmieniających się relacjach.
Działania odnoszące się do transportu (wyspecjalizowanego podmiotu) powinny dotyczyć:
-
sterowania dostawami zakupionych towarów,
-
odbioru materiału z miejsc wytworzenia i ich dostawcami do miejsc bieżącej produkcji,
-
kontroli ilościowej i jakościowej,
-
prowadzenia gospodarki magazynowej, dysponowania zapasami surowców i wyrobów gotowych,
-
rozdziału wyrobów gotowych zgodnie z życzeniami odbiorców,
-
dowozu przygotowanych partii asortymentowych do nabywców,
-
organizowania odpraw celnych,
-
realizacji funkcji handlowych w postaci fakturowania i reklamacji,
-
świadczeń usług konsultingowych.
System komunikacji między zleceniodawcą a zleceniobiorcą musi zapewnić:
-
dostosowanie wielkości i struktury potencjału przewozowego i magazynowego do zmieniających się potrzeb przewozowych i przechowalniczych,
-
wymianę informacji o przebiegu procesów przemieszczania, położenia i stanie przesyłki, występujących opóźnieniach i przeszkodach w realizacji procesu wymiany,
-
analizy porównawczej kosztów wszystkich czynności,
-
pozyskanie informacji o przebiegu procesu wymiany, na podstawie których możliwe jest sformułowanie działań w sferze produkcji pozwalających na obniżkę kosztów wytwarzania.
Działania bierne przedsiębiorstw na rynku.
Bez wprowadzania zmian technicznych wprowadzają nowe rozwiązania, np. zmieniona forma akwizycji.
Działania aktywne.
Podporządkowanie działań idei zacześnienia integracji wewnątrz transportu oraz integracji czynności wytwarzania i wymiany. Podstawą jest zmiana płaszczyzny konkurencji. Nie konkurują jako indywidualni producenci substytutów, ale jako komplementarni (uzupełniający się).
3 grupy usług w przedsiębiorstwach transportowych:
1. usługi przewozowe polegające na bezpośrednim przemieszczaniu przedmiotów przewozu przez przewoźników z punktu nadania do punktu przeznaczenia,
2. usługi transportowe, do których zaliczyć można przeładunki, magazynowanie, rozwiązywanie problemów opakowania, kompletowanie przesyłek,
3. usługi realizowane w formie doradztwa, pośrednictwa oraz organizacji usług przewozowych i transportowych.
Przekształcenia w formie płynnej: najpierw oferują jedną usługę potem rozszerzając na inne.
Forma skokowa: ramowy projekt jest omawiany szczegółowo w ramach negocjacji.
Czynniki decydujące o powodzeniu usług logistycznych na rynku transportowym:
-
umiejętność kształtowania podziału pracy,
-
umiejętność doboru partnerów wypełniających rolę podwykonawców świadczących usługi komplementarne w stosunku do usług wykonywanych we własnym zakresie,
-
umiejętność wynegocjowania u zleceniodawców reguł i poziomu za realizację obsługi,
-
umiejętność posługiwania się koncepcją zleceniodawcy i wprowadzania innowacji w procesie wymiany zgodnych z tą koncepcją.
Transport multimodalny - przewóz towarów przez co najmniej dwie różne gałęzie transportu.
Transport intermodalny – przewóz towarów w jednej i tej samej jednostce ładunkowej lub pojeździe przy użyciu sukcesywnie różnych gałęzi transportu w zmieniających się gałęziach transportu.
Transport kombinowany
Transport intermodalny - w którym główną część przewozu wykonuje transport kolejowy, żegluga śródlądowa lub transport morski, a każdy dowóz i odwóz jest wykonywany przez transport drogowy – na możliwie najkrótszych odległóściach.
Operator transportu multimodalnego – osoba podejmująca się wykonania lub odpowiedzialności za wykonanie na całej trasie dostawy, od miejsca przyjęcia towaru do wyznaczonego miejsca ich wydania, wystawiająca jednocześnie dokument pokrywający całą trasę przewozu.
Łańcuch transportowy – skoordynowane z punku widzenia technicznego, technologicznego, organizacyjnego i handlowego racjonalne następowanie po sobie czynności procesów przewozu, przeładunku i składowania, mające na celu przemieszczanie dóbr materialnych, niezbędnych do funkcjonowania gospodarki narodowej w przestrzeni i czasie.
Usługi oferowane w Polsce
-
usługa przewozowa (źródło – cel)
-
usługa spedycyjna (przewóz, ubezpieczenie, przygotowanie dokumentacji, obsługa celna)
-
usługa logistyczna – jw. + usługi terminowe, począwszy od cross-dockingu, przez magazynowanie po kompletację oraz czynności uszlachetniające (metkowanie, polonizacja, re-packing, foliowanie). Ponadto firmy logistyczne zarządzają często stanem zapasów swoich klientów, podejmują się kompleksowej obsługi dystrybucji, czyli doradztwa logistycznego. Podstawą tworzenia usługi logistycznej jest posiadanie rozległej sieci informatycznej.
Grupy strategiczne w Polsce:
-
Transport i spedycja w transporcie kolejowym (transport masowe i kontenery).
-
transport specjalistyczny (grupa niszowa).
-
transport samochodowy masowy (tabor własny).
-
spedycja samochodowa masowa.
-
transport samochodowy drobnicy i towarów masowych.
-
spedycja samochodowa drobnicy i usługi logistyczne.


