Marketing, Online Marketing, Prawo, Podatki – wiedza dla biznesu

Proces inwestycyjny

Podstawowym podmiotem procesy inwestycyjnego jest inwestor zwany także przedsiębiorcą lub decydentem.

Inwestor – osoba fizyczna, prawna, grupa osób czy też otwarta organizacja, która we własnym imieniu podejmuje decyzje inwestycyjne i dysponująca kapitałem niezbędnym na pokrycie wydatków związanych z przygotowaniem, realizacją i eksploatacją inwestycji oraz przyjmująca wpływy finansowe wynikające z jej funkcjonowania.

Inwestor podejmując decyzje o lokalizacji inwestycji posługuje się rachunkiem inwestycji, który zawiera podstawowe wielkości (nakłady, efekty i czas) stanowiące o racjonalności decyzji, uwzględniając warunki pochodzące z otoczenia gospodarczego np. rynek, ceny itp. Podstawową sprawą dla inwestora jest rentowność inwestycji, czyli relacja otrzymanego zysku z inwestycji do zaangażowanego kapitału.

Inwestycje w socjalizmie i kapitalizmie

W ekonomii socjalizmu proces inwestycyjny to ogół czynności, podejmowanych przez podmioty działające, i zdarzeń związanych z tworzeniem i powiększaniem zasobów środków trwałych. Jest to ujęcie wąskie, gdyż obejmuje czynności związane z przygotowaniem i realizacją inwestycji zaś efekt mierzony jest zmianami w zasobach środków trwałych. W tym przypadku proces inwestycji kończy się na uruchomieniu inwestycji, nie zajmuje się natomiast jej eksploatacją.

W rynkowej gospodarce kapitalistycznej proces inwestycyjny obejmuje swym zakresem cykl rozwojowy projektu inwestycyjnego zapoczątkowany pierwszymi wydatkami pieniężnymi a kończący się ostatnimi wpływami z tytułu likwidacji obiektu.

Projekt inwestycyjny pojmowany jest szeroko jako czas życia projektu liczony od momentu zapoczątkowania prac przygotowawczych, przez realizację i eksploatację inwestycji do momentu likwidacji. Tylko całościowe ujęcie cyklu rozwojowego projektu inwestycyjnego daje podstawę do racjonalnych decyzji. Celem inwestowania nie jest tylko tworzenie majątku lecz efektywna lokata kapitału, która uwidacznia się dopiero przez ujęcie wszystkich wpływów i wydatków pieniężnych w czasie życia projektu.

Złożoność procesu inwestycyjnego, liczebność faz oraz ich stopień szczegółowości są determinowane wielkością, zakresem i rodzajem inwestycji. Stąd trudno o ogólny wzorzec w tym zakresie, jednak zgodnie z opracowaną przez Międzynarodowe Centrum Studiów Przemysłowych UNIDO w Wiedniu koncepcją cykl rozwojowy projektu inwestycyjnego obejmuje 3 fazy:

• a) fazę przedinwestycyjną (informacyjną)

• b) fazę inwestycyjną

• c) fazę operacyjną (eksploatacyjną)

Ad. a. W fazie informacyjnej dla inwestora wyróżnia się następujące fazy:

• 1. identyfikacji możliwości inwestycyjnych (stadium możliwości) – ma ona za zadanie identyfikacją kierunków inwestowania

• 2. wstępnej selekcji i określenia projektu (stadium przedrelizacyjne) – ma znaczenie wówczas, gdy rentowność projektu jest wątpliwa i niektóre aspekty projektu wymagają szczegółowego rozważenia

• 3. formułowania ostatecznej wersji projektu i ostatecznej oceny decyzji inwestycyjnych

Ostateczna wersja projektu powinna stanowić propozycję budowy projektu o:

• - określonej zdolności produkcyjnej

• - wyznaczonej lokalizacji

• - wykorzystującego określoną technikę i technologię w powiązaniu z określonymi surowcami i materiałami

• - o znanych nakładach inwestycyjnych i kosztach produkcji oraz określonych dochodach ze sprzedaży przynoszący określony zysk

W fazie przedinwestycyjnej jakość i niezawodność projektu są ważniejsze niż czynnik czasu.

Ad. b. Faza realizacji projektu inwestycyjnego rozpoczyna się w momencie podjęcia decyzji inwestycyjnej i w fazie tej wyróżniamy 5 etapów:

• 1. przygotowania technicznego projektu (harmonogramu prac, szczegółowego projektu inżynieryjno-budowlanego i technologicznego)

• 2. negocjacji i zawierania umów w sprawie finansowania projektu, dostaw maszyn i urządzeń, zakupu usług, licencji, umów kooperacyjnych itp.

• 3. budowy projektu

• 4. szkolenia kadr

• 5. oddania inwestycji do eksploatacji

W fazie realizacji inwestycji czas ma znaczenie krytyczne, gdyż koszty zamrożenia środków pieniężnych powiększają nakłady inwestycyjne. Koszty zamrożenia środków pieniężnych to stracone odsetki od tych środków gdyby były ulokowane w banku.

Ad. c. Faza operacyjna trwa od rozpoczęcia produkcji na skalę handlową do likwidacji obiektu, zakończenia okresu życia obiektu inwestycyjnego. Fazę tą dzielimy na dwa etapy:

• 1. etap dochodzenia do projektowanej zdolności produkcyjnej

• 2. etap pełnego wykorzystania zdolności produkcyjnych, oceniany jest on przez pryzmat wpływów i wydatków

W fazie tej nie ma nakładów inwestycyjnych – są tylko koszty i przychody.

Znaczenie inwestycji w gospodarce narodowej i związany z tym problem podziału Dochodu Narodowego na:

• - konsumpcję

• - konsumpcję i inwestycje – od stosunku tych nakładów zależy sytuacja w przyszłym roku (ruch krzywej możliwości produkcyjnych i konsumpcyjnych). Sytuacja ta zależy również od tego, na co inwestycje są przeznaczane – czy na poszukiwanie i wdrażanie nowych technik produkcyjnych czy na powielanie starych.

Inwestycje są podstawowym czynnikiem rozwoju zarówno w skali makro jak i mikro np. przedsiębiorstw.

W literaturze przedmiotu wyróżnia się dwa podstawowe ujęcia inwestycji tj. ujęcie monetarystyczne, widziane przez pryzmat ruchu pieniądza, i ujęcie rzeczowe, widziane jako ruch dóbr.

Ujęcie rzeczowe inwestycji

Kamerschen, MCKenzie, Nordinelli: ” przez inwestycje nie rozumiemy tu nabywania akcji czy obligacji przez nabywców indywidualnych, lecz nabywanie dóbr inwestycyjnych przez przedsiębiorstwa. Inwestycje są to zakupy dóbr kapitałowych, zakładów produkcyjnych, wyposażenia, budynków mieszkalnych oraz zmiany zapasów, które mogą być użyte w produkcji innych dóbr i usług.” Jest to klasyczne ujęcie inwestycji.

Inwestycje portfelowe zostały więc wyłączone (zakup akcji lub obligacji), bo ich nie przybywa, a jedynie zmieniają one właściciela.

Ujęcie monetarne inwestycji – dominujące w najnowszej literatury ekonomicznej.

Inwestycje to celowo wydatkowane środki inwestora (także przedsiębiorstwa) skierowane na powiększanie jego dochodów. Przyjęcie opcji monetarnej w pojmowaniu inwestycji wynika z immanentnego (nierozerwalnego) związku finansów i inwestycji.

Inwestycje to celowo wydatkowany kapitał przez inwestora (np. firmę) skierowany na powiększanie jego dochodów.

Rodzaje inwestycji – klasyfikacja według różnych kryteriów:

Biorąc za kryterium podziału strukturę aktywów bilansu można wyróżnić:

• 1. inwestycje rzeczowe tworzące majątek rzeczowy (grunty, budynki, budowle, maszyny, środki transportu)

• 2. inwestycje finansowe formułujące majątek finansowy (udziały, długoterminowe pożyczki, papiery wartościowe)

• 3. inwestycje niematerialne stanowiące o wielkości i strukturze majątku niematerialnego i prawnego (kształcenie, doskonalenie organizacji, patenty, licencje)

Szczególnie użyteczny w praktyce przedsiębiorstw produkcyjnych jest podział inwestycji rzeczowych z punktu widzenia ich wpływu na poziom wielkości produkcji. Z punktu widzenia wpływu na możliwości produkcyjne inwestycje dzielimy na:

• 1. odtworzeniowe – nie zmieniają zdolności produkcyjnej

• 2. rozwojowe – powodujące wzrost zdolności produkcyjnych

•  

  Ad. 1. Inwestycje odtworzeniowe powodowane są zużyciem majątku a ich zadaniem jest zapewnienie zdolności produkcyjnych na dotychczasowym poziomie. Zużycie majątku, wyrażone poziomem odpisów amortyzacyjnych, za pomocą rachunku kosztów jest wkalkulowane w cenę wyrobów. W wyniku sprzedaży następuje odzyskanie jego równowartości. W praktyce ten sposób inwestowania występuje rzadko w czystej postaci. W warunkach intensywnego postępu technicznego zastępowanie zużytych środków identycznymi jest dalece ograniczone, często niemożliwe, a co najważniejsze – ekonomicznie nieuzasadnione.

   

  Ad. 2. Do jednej grupy inwestycji rozwojowych klasyfikujemy:

  • a) inwestycje nowe

  • b) rozbudowę

  • c) modernizację w sferze produkcyjnej

   

  Ad. a. Inwestycje nowe w produkcyjnych działach gospodarki narodowej to budowa nowych zakładów przemysłowych, budowlanych, rolnych, transportowych, linii energetycznych, szlaków komunikacyjnych a także budowa nowych oddziałów i filii, lecz poza granicami lokalizacyjnymi zakładów macierzystych.

   

  Ad. b. Rozbudowa polega najczęściej na rozszerzeniu powierzchni produkcyjnej w granicach lokalizacji zakładu lub w jego bezpośrednim sąsiedztwie. Rozbudową mogą być: obiekty produkcji podstawowej, pomocniczej i ubocznej, nowe wydziały produkcji podstawowej lub pomocniczej do wytwarzania dotąd nie produkowanych wyrobów a także nowe budynki i budowle

   

  Ad. c. Modernizacja powoduje unowocześnienie środków trwałych zgodnie z wymogami postępu technicznego. Przedmiotem inwestycji modernizacyjnych jest przedsiębiorstwo nie zaś branża czy gałąź (branża jest określeniem węższym niż gałąź). Inwestycje modernizacyjne realizuje się w zasadzie:

  • - w istniejącym już podmiocie gospodarczym

  • - w obrębie dotychczasowej powierzchni produkcyjnej

  • - w granicach istniejącej już lokalizacji

  • - przy danej strukturze, zabudowie itp.

  co sprawia, że inwestycje te mają jednorazowy, niepowtarzalny charakter. Ponadto cechą pozytywną tych inwestycji jest fakt, że dotyczą one przede wszystkim aktywnej części majątku firmy. Te cechy powodują, że ich realizacja daje wzrost efektywności produkcji w relatywnie najkrótszym czasie względem innych inwestycji rozwojowych.

  Inwestycje dzielimy na:

  • - konieczne – rokujące nadzieję na zwrot poniesionych kosztów czyli inwestycje w maszyny, urządzenia i aparaturę decydujące o wielkości i jakości produkcji

  tzw. zło konieczne inaczej murowańce lub obudowa inwestycji – nie przynoszą zysków ale są konieczne np. hale produkcyjne