AKCJE

Akcje – papier wartościowy oznaczający współwłasność firmy

Akcje może emitować spółka akcyjna

Podstawowe funkcje

• 1. Z punktu widzenia spółki akcyjnej akcje są formą pozyskiwania kapitału przez spółki akcyjne

• 2. Z punktu widzenia akcjonariusza są instrumentem inwestowania bez podjęcia działalności gospodarczej we własnym imieniu i na własny rachunek

Kodeks Spółek Handlowych

Dokument akcji powinien być sporządzony na piśmie i zawierać następujące dane:

• 1. Firmę, siedzibę i adres firmy

• 2. Oznaczenie sądu rejestrowego i numeru pod którym spółka jest wpisana do rejestru

• 3. Datę zarejestrowania spółki i wystawienia akcji

• 4. Wartość nominalną, serię i numer, rodzaj danej akcji i uprawnienia szczególne z akcji

• 5. Wysokość dokonanej wpłaty w przypadku akcji imiennych

• 6. Ograniczenie co do rozporządzania akcją

• 7. Postanowienia statutu o związanych z akcją obowiązkach wobec spółki

Statut może przewidywać dodatkowe postanowienia dotyczące treści dokumentu akcji oraz jego formy.

(egzamin) Każda akcja jest charakteryzowana za pomocą pewnych wskaźników, z których część podaje się w notowaniach giełdowych akcji, czyli w sprawozdaniach z obrotu akcjami na giełdzie papierów wtórnych. Zalicza się do nich następujące wskaźniki:

• - wartość nominalna akcji- określona jako wartość kapitału akcyjnego spółki (wniesionego przez akcjonariuszy) przypadająca na jedną akcję ( nie niższa niż 1 zł, kapitał zakładowy 500 tyś.)

• - wartość emisyjna – określana jako cena po jakiej akcja jest sprzedawana przez emitenta jej pierwszemu właścicielowi (z reguły dokonuje się tego za pośrednictwem instytucji finansowych bądź delara) często równa jest wartości kapitału własnego przypadającej na jedną akcję

• - wartość rynkowa akcji – czyli cena akcji na rynku

• - wartość księgowa akcji – czyli wartość aktywów netto firmy przypadającej na jedną akcję

• - współczynnik cena – zysk (ang. P/E ratio) – jest to stosunek ceny akcji i zysku netto spółki przypadającego na jedną akcję

• - stopa dywidendy – jest to wielkość dywidendy podzielona przez cenę akcji

• - zabezpieczenie dywidendy – jest to iloraz dochodów firmy emitującej akcję do wielkości dywidendy (im wskaźnik wyższy tym firma lepiej wypłaca dywidendę)

Do praw akcjonariusza zalicza się:

• - prawo do uczestnictwa w spółce akcyjnej (korporacyjnej) – ma każdy kto posiada akcje w właściwy sposób opłacone; w Polsce zgodnie z przepisami walne zgromadzenie musi być ogłoszone na 3 tygodnie wcześniej, powinno zawierać termin, godzinę, miejsce i szczegółowy porządek obrad; gdy spółka emitowała tylko akcje imienne to emitent może wysłać zawiadomienia które muszą być potwierdzone przez odbiorcę (dwa tygodnie przed terminem walnego zgromadzenia)

• - prawo do uczestnictwa w walnym zgromadzeniu z prawem do głosowania – mogą uczestniczyć ci inwestorzy, którzy co najmniej na tydzień przed terminem walnego zgromadzenia zostali wpisani do księgi akcyjnej, w przypadku akcji na okaziciela właściciele muszą zdeponować akcje w siedzibie spółki albo mieć zaświadczenie o tym że złożyli akcje w banku, biurze maklerskim lub u notariusza; w zaświadczeniu musi być napisane że właściciel nie weźmie akcji do momentu walnego zgromadzenia, może wystąpić osobiście lub może być pełnomocnik z pisemnym potwierdzeniem. W przypadku akcji zwykłych akcjonariusz posiada jeden głos.

• - prawo do udziału w zysku rocznym (dywidendy) – . akcjonariusz ma prawo do dywidendy gdy spółka wypracuje zysk i gdy jest to potwierdzone przez rewidenta, gdy walne zgromadzenie pozwoli to można dopiero wtedy wypłacić dywidendę; właściciel akcji imiennych dostaje tyle ile wpłacił; zysk dzieli się na akcje, dywidenda jest wypłacana za rok poprzedni

• - prawo poboru akcji nowych emisji – każdy akcjonariusz posiadający akcje zwykłe ma takie prawo, a w uzasadnionym wypadkach może być tego prawa pozbawiony

• - prawo do udziału w majątku spółki (egzamin) – akcjonariusze mają prawo do udziału w majątku w przypadku likwidacji przedsiębiorstwa, najpierw spłacani są obligatariusze a dopiero później akcjonariusze.

Prawa akcjonariuszy:

• - majątkowe – mogą być przedmiotem samodzielnego obrotu

• - korporacyjne – mogą być zbywane wraz z akcją

W zależności od przepisów prawa jak również postanowień statutu spółki akcje mogą być emitowane w formie dokumentów:

• - imiennych – może być wydany zanim została uiszczona opłata za akcje; statut spółki może uzależnić rozporządzanie akcją imienną od zgody spółki bądź też w inny sposób ograniczyć możliwość rozporządzania akcjami imiennymi. W przypadku emisji akcji imiennych spółka jest zobowiązana do prowadzenia księgi akcyjnej (są w niej podstawowe informacje o posiadaczu akcji – imię i nazwisko lub nazwa firmy, siedziba, adres oraz wysokość wpłaconych kwot); akcje te mogą być przenoszone tylko za zgodą spółki.

• - na okaziciela – osoba która nabywa ją otrzymuje świadectwo depozytowe (potwierdzenie, że osoba posiada akcje), jest nimi łatwiejszy obrót niż imiennymi; nie są rejestrowane w księdze akcyjnej.

Zamiana akcji imiennych na na okaziciela lub odwrotnie może nastąpić tylko na żądanie akcjonariusza

Ze względu na formę pokrycia równowartości akcji można wyodrębnić akcje;

1. Opłacone gotówką (jest ważne przy wypłacaniu dywidendy)

• - całkowicie

• - częściowo

2. Wydane za wkłady rzeczowe tj. aporty, czyli akcje aportowe

• - pojedyncze

• - zbiorcze – gdy wartość akcji jest niska można wydawać akcje zbiorcze muszą zawierać: ilość akcji, wartość jednej akcji i sumę akcji zbiorczej

W zależności od uprawnień jakie przysługują akcjonariuszowi, akcje można podzielić na:

• - zwykłe

• - uprzywilejowane (dopuszczalna prawem nierówność akcjonariuszy) – preferowane, powinny być akcjami imiennymi

Przywileje mogą dotyczyć:

• - prawa głosu

• - dywidendy – nie może przekraczać więcej niż o połowę dywidendy przeznaczonej do wypłaty akcjonariuszom posiadającym akcje zwykłe

• - podziału majątku w razie likwidacji spółki – tę część która zostanie po spłaceniu wierzytelności dostają w pierwszej kolejności posiadający akcje uprzywilejowane

Jeżeli są emitowane obligacje i akcje uprzywilejowane to obligatariusz ma prawo do majątku jako pierwszy (obligatariusz jest wierzycielem)

Akcje uprzywilejowane powinny być akcjami imiennymi

Porównanie akcji z obligacjami (różnice)

 

AKCJE	OBLIGACJE
- stanowi udział w kapitale akcyjnym, jest to papier wartościowy odzwierciedlający prawa udziałowe	- jest papierem wartościowym odzwierciedlającym wierzytelności pieniężne
- daje akcjonariuszom także prawa korporacyjne, oprócz praw majątkowych	- wywołuje wyłącznie skutki obligacyjne
- wysokość dywidendy za akcję zależy od zysku jaki przeznaczyło na ten cel walne zgromadzenie akcjonariuszy	- posiadacz otrzymuje stałe oprocentowanie którego poziom nie zależy od wyniku finansowego spółki
- wiąże się bezpośrednio z ryzykiem inwestowania i dlatego może przynieść właścicielowi większe korzyści niż obligacja (wartość dochodu akcjonariusza zależy od wysokości dywidendy i zmian wartości ceny rynkowej akcji)	- bezpośrednio nie podlega ryzyku związanego z działalnością gospodarczą emitenta, jest papierem wartościowym bardziej bezpiecznym niż akcja i z tego względu z reguły przynosi jej właścicielowi mniejsze korzyści w porównaniu z akcją

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Analiza fundamentalna polega na badaniu czynników ekonomicznych które wpływają na zachowanie się kursów papierów wartościowych.

Podejście fundamentalne skupia się na poziomie:

• - kraju i jego otoczenia

• - branży

• - przedsiębiorstwa

Analiza kraju i jego otoczenia obejmuje między innymi:

• - produkt krajowy brutto

• - politykę pieniężną

• - politykę procentową

• - poziom inflacji

• - bilans handlowy

• - stopę bezrobocia

• - stan długu publicznego

• - stopień i sposób inwestycji państwa

Analiza branży (celem jest wybór branży o dużych szansach rozwoju) ocena między innymi następujących elementów:

• - wrażliwość branży na czynniki makroekonomiczne

• - fazy cyklu życia branży (wprowadzenie, wzrost, dojrzałość, nasycenie, spadek)

• - stabilność zysków i rentowność branży

• - potencjał branży (perspektywy rozwoju, nowe rynki zbytu, nowe produkty, produkty substytucyjne)

• - struktury popytu (rodzaj odbiorców, ryzyko utraty odbiorców)

• - stopnia konkurencyjności w branży (bariery wejścia i wyjścia)

• - zaopatrzenie w surowce dla branży (siła negocjacyjna dostawców)

• - wpływu na środowisko naturalne

Analiza przedsiębiorstwa; podstawowym źródłem informacji wykorzystywanych w analizie są:

• - prospekty emisyjne

• - bilanse

• - rachunki wyników

• - rachunki przepływów pieniężnych

Analiza wskaźnikowa

• - porównania w przestrzeni polegają na porównywaniu wskaźników jednej spółki z takimi samymi wskaźnikami innej spółki z tej samej branży lub z wartościami tych wskaźników wyznaczanymi dla całej branży

• - porównania w czasie polegają na odniesieniu wartości wskaźnika do takiego samego wskaźnika wyznaczonego dla tej samej firmy we wcześniejszych lub późniejszym okresie (w przypadku prognozy)

W analizie wskaźnikowej bierze się pod uwagę następujące wskaźniki:

• - płynność

• - zadłużenie

• - sprawność działania(zarządzanie aktywami)

• - rentowność

• - wartość rynkowa

Metoda wyceny wartości przedsiębiorstwa. Wartość przedsiębiorstwa otrzymana w wyniku analizy fundamentalnej może być interpretowany jako:

• - wartość księgowa – wartość firmy wynikająca z zapisów w księgach handlowych (bilansie)

• - wartość likwidacyjna – suma cen uzyskanych ze sprzedaży poszczególnych składników majątkowych lub całego przedsiębiorstwa

• - wartość odtworzeniowa – suma nakładów finansowych niezbędnych do odtworzenia poszczególnych elementów przy określonym poziomie majątku przedsiębiorstwa na dany moment

• - wartość zastosowana – wartość gwarantująca zabezpieczenie udzielonego kredytu, często jest wyrażana jako procent wartości aktywów netto przedsiębiorstwa któremu bank udziela kredytu

• - wartość ekonomiczna – wartość odzwierciedlająca zdolności przedsiębiorstwa do pomnażania zysków

Na podstawie wyróżnionych możliwych wartości przedsiębiorstwa w ramach analizy fundamentalnej można określić trzy podstawowe grupy metod:

• - metoda wyceny na podstawie substancji firmy (wartości majątku)

• - metoda wyceny oparta na dochodowości firmy (zdolności do generowania zysków)

• - metoda mieszana

Analizę techniczną można zdefiniować jako proces studiowania aktualnych i historycznych danych o kursach ilości przeprowadzonych transakcji, wartości wskaźników giełdowych.

W literaturze przedmiotu dokonuje się podziału tej metody na:

• 1. klasyczną analizę techniczną, która obejmuje:

• - analizę trendu

• - analizę formacji

• - analizę wartości obrotów

• - analizę fal i cykli

• 2. nowoczesną analizę techniczną

Do najbardziej znanych typów wykresów ilustrujących ruch cen akcji (wartości wskaźników itp.) należą:

• - wykres liniowy

• - wykres słupkowy

• - wykres punktowo – symboliczny (wykres punktów i figur) popularnie zwane wykresami typu kółko – krzyżyk

• - wykres świecznikowy

Pojęcie i rodzaj inwestorów

Inwestorem jest osoba posiadająca zasoby inwestycyjne i chcąca je zainwestować.

Na rynku kapitałowym mogą inwestować osoby fizyczne i prawne.

Cechy:

• - płynność obrotu

• - skala ryzyka

• - dochód

Do podstawowych kryteriów klasyfikacyjnych inwestorów można zaliczyć:

• - rozmiary kapitału i profesjonalizm zarządzających kapitałem

• - czas inwestowania

• - źródła pochodzenia kapitału

Na rynku kapitałowym można wyróżnić dwie zasadnicze grupy inwestorów:

• 1. Inwestorzy indywidualni – może być każdy, nieprofesjonaliści, często korzystają z informacji zawartych w prasie; dwie grupy:

• - akcjonariat pracowniczy – osoby które dostały akcje od spółki w której pracują

• - gospodarstwa domowe

Inwestorów indywidualnych można podzielić na (zależy od stopnia zamożności, stopy zwrotu):

• - inwestorzy indywidualni drobni

• - inwestorzy indywidualni średni

• - inwestorzy indywidualni więksi

• 2. Inwestorzy instytucjonalni

Do najpotężniejszych grup inwestorów instytucjonalnych należą:

• - banki korporacyjne, banki inwestycyjne

• - fundusze zbiorowego inwestowania

• - fundusze ubezpieczeniowe i emerytalne

• - fundusze typu venture capital

• - przedsiębiorstwa

• - Skarb Państwa

• - inni np. domy maklerskie

Bankowość inwestycyjna obejmuje wiele usług finansowych do których można zaliczyć przede wszystkim:

• - przeprowadzanie i gwarantowanie emisji na rynku pierwotnym

• - działalność dealerską na rynku wtórnym

• - konstruowanie i oferowanie nowych instrumentów finansowych przede wszystkim instrumentów pochodnych

• - zarządzanie inwestycjami w instrumenty finansowe na zlecenie klientów

Fundusz zbiorowego inwestowania – rodzaje:

• - zamknięte fundusze inwestycyjne – spółka inwestycyjna o określonej liczbie udziałów (akcji) które są kupowane i sprzedawane na rynku wtórnym

• - otwarte fundusze inwestycyjne (fundusz powierniczy) – spółka inwestycyjna od której inwestorzy kupują udziały i które odsprzedają

Uczestnicy funduszy uzyskują korzyści:

• - efekt skali gdyż fundusz może nabywać instrumenty o dużej wartości nominalnej (takie jak bony skarbowe) na które stać pojedynczego , drobnego inwestora

• - profesjonalne zarządzanie inwestycjami gdyż fundusz zatrudnia zarządzających portfelem którzy są specjalistami w tej dziedzinie

Fundusze emerytalne i ubezpieczeniowe zarządzają znacznymi środkami

Fundusze typu venture capital – zapewniają zasilanie kapitałowe na okresy średnie i długoterminowe firmom, które nie weszły jeszcze na rynek papierów wartościowych z zamiarem późniejszej odsprzedaży udziałów lub akcji z zyskiem. Głównym obszarem lokat kapitałowych jest wspieranie działalności gospodarczej firmy o dużym potencjale wzrostu, finansowo zaawansowanych prac nad zastosowaniem nowoczesnych technologii, wprowadzenie do produkcji nowych lub zmodernizowanych produktów czy też unowocześnienie przedsiębiorstwa i działania prywatyzacyjne.

Przedsiębiorstwo może być inwestorem instytucjonalnym, może kupować akcje lub obligacje innych spółek.

Przyjmując jako kryterium czas inwestowania i aktywność na rynku kapitałowym inwestorów można podzielić na:

• - inwestorzy krótkoterminowi o zachowaniach spekulacyjnych

• - inwestorzy średnioterminowi

• - inwestorzy długoterminowi

Przyjmując jako kryterium pochodzenie kapitału można wyróżnić:

• - inwestorów krajowych (inwestycje w kapitał pochodzenia krajowego)

• - inwestorów zagranicznych

• - międzynarodowe instytucje inwestowania

Ryzyko inwestycyjne na rynku kapitałowym można określić jako potencjalny obiektywny i subiektywny odczuwalny stopień zagrożenia w uzyskaniu oczekiwanych przez inwestora korzyści ekonomicznych.

Przez pojęcie ryzyka rozumie się niebezpieczeństwo straty lub (inaczej) niebezpieczeństwo nie osiągnięcia celu założonego przy podejmowaniu decyzji.

Ryzyko można podzielić na:

• - ryzyko właściwe funkcjonujące na zasadach wielkich liczb (np. klęski żywiołowe)

• - ryzyko obiektywne związane z niemożliwością przewidzenia niektórych zmian (np. odkryć naukowych w przyszłości)

• - ryzyko subiektywne wynikające z niedoskonałości działań człowieka (błędne przewidywanie koniunktury rynkowej)

• - ryzyko polityczne -stabilność polityki społecznej i gospodarki (zaufanie do rządu itp.)

• - ryzyko makroekonomiczne – ocena rozwoju gospodarczego

• - ryzyko rynku – stabilność i płynność

• - ryzyko technologiczne – zmiany procesów technologicznych

• - ryzyko finansowe – stabilność pieniądza, kursy walutowe, podatki (możliwe zmiany i zagrożenia)

Można wyróżnić grupy instrumentów:

• - Instrumenty finansowe o małym ryzyku i umiarkowanym ale względnie pewnym dochodzie (obligacje)

• - Instrumenty finansowe o większym ryzyku i możliwości wyższych dochodów (akcje)

• - Instrumenty finansowe o wysokim ryzyku i wysokich możliwych dochodach (instrumenty pochodne).

Strategie inwestycyjne rynku kapitałowego – kryteria:

• - okres inwestowania

• - ryzyko inwestycyjne

Jako kryterium bierzemy pod uwagę okres inwestowania;

• - strategie krótkookresowe – horyzont czasowy od kilku sesji giełdowych do kilku miesięcy, decyzje opierają się na aktualnych relacjach między popytem a podażą na rynku papierów wartościowych; erystyczne jest to że te inwestycje charakteryzują inwestorów operujących kapitałem spekulacyjnym oraz cześć inwestorów indywidualnych którzy kupują akcje gdy ich cena jest niska a sprzedają gdy ich cena jest wysoka. Duży udział inwestorów krótkoterminowych może wpływać destabilizująco na rynek papierów wartościowych. Charakteryzują się dużą płynnością która wyraża się szybkością i łatwością zamiany papierów wartościowych na gotówkę

• - strategie długookresowe – bazują na analizie emitentów poszczególnych grup papierów wartościowych, w mniejszym stopniu uważa się na bieżące wskaźniki. Duża ilość inwestorów wpływa stabilizująco na giełdę, tymi inwestorami są inwestorzy instytucjonalni (np. fundusze inwestycyjne).

Z punktu widzenia ryzyka inwestycyjnego wyróżniamy:

• - strategie dochodowe – obejmują inwestycje w papiery wartościowe zapewniające względnie pewny dochód; stosowana przez inwestorów mniej skłonnych do ryzyka (obligacje, pewne akcje)

• - strategie wzrostowe – zorientowane na zakup papierów wartościowych zakładających osiągnięcie zysku wyniku wzrostu cen giełdowych; są bardziej ryzykowne wiąże się to z trudnymi do przewidzenia zmianami globalnymi, z ryzykiem błędnej wyceny papierów wartościowych , z tej strategii korzysta wielu inwestorów ponieważ kiedy rośnie ryzyko rosną też dochody

Do podstawowych innych rodzajów strategii można również zaliczyć:

• - metodę regularnego inwestowania – polega ogólnie na systematycznym lokowaniu stałej sumy pieniędzy w regularnych odstępach czasu na zakup określonego pakietu papierów wartościowych

• - metodę stałego kapitału inwestycyjnego i stałej relacji kierunków inwestowania – przeznaczamy pewną kwotę na zakup akcji i kiedy cena zacznie rosnąć to różnice pomiędzy aktualną ceną a ceną zakupu przeznaczmy na zakup instrumentów pewnych (np. obligacji), a jak cena spada to sprzedajemy te obligacje aby uzupełnić kapitał początkowy

• - metodę cenowo – wskaźnikową – opiera się na zasadzie przyjęcia \za podstawę decyzji inwestycyjnej określonego poziomu cen lub wskaźników papierów wartościowych wynikających z analizy danego rynku (np. wskaźnik indeksu giełdowego, wskaźnik P/E)

Inwestowanie portfelowe – jest chętnie stosowane przez inwestorów indywidualnych i instytucjonalnych

Rodzaje ryzyka i ich wpływ na całkowite ryzyko portfela

Źródła ryzyka:

Ryzyko całkowite:

• 1. Ryzyko specyficzne (dywersyfikowalne)

• - ryzyko związane z działalnością gospodarczą – ryzyko związane z naturą przedsięwzięcia gospodarczego (biznesu)

• - ryzyko finansowe – ryzyko związane ze źródłami finansowania działalności firmy

• 2. Ryzyko systematyczne (niedywersyfikowalne)

• - ryzyko rynkowe – ryzyko związane z tendencją podążania cen akcji za ogólnym trendem rynku

• - ryzyko stopy procentowej – niepewność związana ze zmianami stóp procentowych. Prawdopodobieństwo poniesienia straty spowodowanej wzrostem stopy procentowej

• - ryzyko stopy reinwestycyjnej – ryzyko związane z reiwestycją dochodów z kapitału na niższy procent

• - ryzyko siły nabywczej – ryzyko zmniejszenia siły nabywczej aktywów i dochodu przez przyszłą inflację

• - ryzyko kursowe – niepewność związana ze zmianami wartości walut

Do podstawowych kryteriów wyboru zestawu portfela papierów wartościowych można zaliczyć:

• - sformułowanie strategii inwestowania na rynku papierów wartościowych, głównie w aspekcie oczekiwanego dochodu i ryzyka inwestycyjnego (strategia bezpieczna, umiarkowanego bądź wysokiego ryzyka)

• - analiza papierów wartościowych znajdujących się na rynku i uporządkowanie ich według ustalonych cen, na przykład akcje solidnych spółek (blue chips) niestabilnych czy spółek dużych i małych

• - określenie horyzontu czasowego inwestycji portfelowych (długookresowych, krótkookresowych)

• - dokonanie wyboru zestawu portfela z różnych grup papierów wartościowych i wybór z licznych dostępnych na rynku papierów wartościowych zestawu ograniczonego, według ustalonych wcześniej kryteriów

• - określona cena posiadanego portfela i wprowadzenie korekt wynikających z bieżącej analizy rynku papierów wartościowych.

Mianem portfeli efektywnych określa się te dla których nie istnieje portfel o tej samej oczekiwanej stopie zysku i mniejszym ryzyku lub o tym samym ryzyku i większej stopie zysku.

Ryzyko inwestycyjne w systemie portfelowym zależne jest od ryzyka występującego przy poszczególnych papierach wartościowych i od ich udziałów w portfelu oraz od współczynników korelacji między nimi.

Opcje

Światowym centrum opcji są Stany Zjednoczone, a drugim Wielka Brytania. Wyróżniamy opcje towarowe i finansowe.

 

Opcja – jest to dokument stwierdzający nabycie prawa do zakupu lub sprzedaży papierów wartościowych lub innego instrumentu finansowego.

Wyróżnia się dwa podstawowe rodzaje opcji:

• - opcja kupna (typu call) – daje prawo jej posiadaczowi do zakupu instrumentu finansowego, którego ta opcja dotyczy w określonym czasie po określonej cenie

• - opcja sprzedaży (typu put) – daje prawo jej posiadaczowi do sprzedaży instrumentu finansowego, którego ta opcja dotyczy w określonym czasie po określonej cenie

 

• 1. Posiadacz opcji

• 2. Wystawiający opcję

 

Zależność pomiędzy rodzajem transakcji a rodzajem prawa płynącego z opcji

 

 

	call	Put
Kupno	Prawo do nabycia instrumentu pierwotnego po cenie z góry ustalonej	Prawo do sprzedaży instrumentu pierwotnego po cenie z góry ustalonej
Sprzedaż	Zobowiązanie do sprzedaży na żądanie posiadacza opcji, instrumentu pierwotnego po cenie ustalonej z góry	Zobowiązanie do sprzedaży na żądanie posiadacza opcji, instrumentu pierwotnego po cenie ustalonej z góry

 

 

W transakcjach opcyjnych mogą brać udział:

• - kupujący opcje kupna

• - sprzedający opcje kupna

• - kupujący opcje sprzedaży

• - sprzedający opcje sprzedaży

Ze względu na kryterium czasu można mówić o dwóch terminach:

• - termin wygaśnięcia opcji jest to termin po upływie którego opcja nie może być wykonana i traci swoją ważność

• - termin wykonania opcji jest to termin w którym opcja jest wykonana

 

W związku z powyższym wyróżnia się dwa rodzaje opcji:

• - opcje amerykańskie – posiadacz może ją wykonać w dowolnym dniu od momentu jej nabycia do terminu wygaśnięcia (możemy sprzedać w dowolnym dniu)

• - opcja europejska – posiadacz może ją wykonać jedynie w dniu w którym przypada termin wygaśnięcia opcji

 

Z opcjami wiążą się różne ceny:

• - cena wykonania inaczej cena rozliczenia, jest to cena po jakiej opcja jest wykonana, jest ona ustalona w momencie wystawienia opcji i nie zmienia się

• - cena opcji zwana premią jest to cena prawa które nabywa posiadacz opcji (prawo to dotyczy przyszłych warunków sprzedaży bądź kupna instrumentu pierwotnego), jest to wartość rynkowa opcji zmieniająca się w czasie

• - cena instrumentu pierwotnego jest to wartość rynkowa instrumentu na który opiewa opcja.

 

 

Przy podejmowaniu decyzji o wykonaniu opcji mogą wystąpić trzy sytuacje z których każda ma tradycyjną nazwę:

• - opcja „jest w cenie” gdy opłaca się ją wykonać. W przypadku opcji kupna oznacza to że cena wykonania jest niższa niż bieżąca cena rynkowa instrumentu pierwotnego, a w przypadku opcji sprzedaży oznacza to że cena wykonania jest wyższa niż bieżąca cena rynkowa instrumentu pierwotnego

• - opcja” nie jest w cenie” gdy nie opłaca się jej wykonywać. W przypadku opcji kupna oznacza to że cena wykonania jest wyższa niż cena bieżąca rynkowa instrumentu pierwotnego, a w przypadku opcji sprzedaży oznacza to że cena wykonania jest niższa niż bieżąca cena rynkowa instrumentu pierwotnego

• - opcja „jest po cenie” gdy cena wykonania jest równa bieżącej cenie rynkowej instrumentu pierwotnego którego ta opcja dotyczy

 

Rodzaje opcji(dwie grupy):

• 1. Opcje kasowe (natychmiastowe):

• - opcje akcyjne, instrumentem pierwotnym jest akcja

• - opcje walutowe, instrumentem pierwotnym jest waluta kraju innego tzn. cena wykonania jest wyrażona jako kurs waluty

• - opcje procentowe, instrumentem pierwotnym jest tu oprocentowany papier wartościowy np. obligacje

• - opcje indeksowe, instrumentem pierwotnym jest tu indeks rynku

 

W przypadku opcji kupna w momencie wykupienia opcji posiadacz otrzymuje sumę pieniężną proporcjonalną do różnicy między wartością indeksu w momencie wykonania a ceną wykonania.

W przypadku opcji sprzedaży w momencie gdy wykonujemy opcję posiadacz opcji otrzymuje sumę pieniężną proporcjonalną do różnicy między ceną wykonania a wartością bieżącą indeksu

 

• 2. Opcje terminowe

• - opcje na kontrakty futures

Pojęcie i rodzaj inwestorów

Inwestorem jest osoba posiadająca zasoby inwestycyjne i chcąca je zainwestować.

Na rynku kapitałowym mogą inwestować osoby fizyczne i prawne.

 

Cechy:

• - płynność obrotu

• - skala ryzyka

• - dochód

 

CHARAKTERYSTYKA OBLIGACJI

Podstawowymi charakterystykami większości obligacji są:

1. Wartość nominalna obligacji- jest to wartość określona w dokumencie, który potwierdza wyemitowanie obligacji. Jest to jednocześnie wartość, którą emitent zobowiązuje się wypłacić po upływie terminu określonego w obligacji

2. Wartość emisyjna obligacji – jest to cena po jakiej emitent sprzedaje obligacje na rynku pierwotnym. Cena emisyjna może kształtować się trojako mogą być sprzedawane:

• a) według nominału- wartość emisyjna jest równa wartości nominalnej

• b) obligacje sprzedawane z premią- gdy wartość emisyjna jest większa od wartości nominalnej

• c) obligacje sprzedawane dyskontem – wartość emisyjna jest mniejsza od wartości nominalnej

3.Wartość rynkowa obligacji- jest to rzeczywista wartość obligacji tzn. jej cena na giełdzie

4.Termin wykupu zwany również terminem ważności- jest to termin, po upływie którego emitent zobowiązany jest wykupić obligację tzn. zwrócić dług zaciągnięty u posiadacza obligacji, równy wartości nominalnej obligacji

5.Odsetki, inaczej zwane kuponami- są płacone posiadaczowi obligacji co pewien ustalony okres do momentu wykupu.

 

KLASYFIKACJA OBLIGACJI

I Ze względu na kryterium podmiotowe, a więc rodzaj emitenta, obligacje można podzielić na:

1. skarbowe (państwowe) – emitentem jest Skarb Państwa, są wolne od ryzyka, bardzo wysoka płynność nie ma problemu ze zbyciem, są to obligacje na okaziciela

2. komunalne (municypalne) – emitowane przez samorządy lokalne .W Polsce są emitowane przez gminy, zaliczane do papierów pewnych, samorządy lokalne mogą wystawiać je z ulgami podatkowymi. Mniejsza płynność finansowa

3. przedsiębiorstw (korporacyjne) – charakteryzują się bardzo dużym zróżnicowaniem stopnia ryzyka odsetki są wypłacane przed opodatkowaniem

II Ze względu na sposób generowania dochodu można wyróżnić obligacje:

• 1. o stałej stopie procentowej – najłatwiej obliczyć dochód, wypłacane są odsetki takie same i do momentu wykupu

• 2. o zmiennej stopie procentowej -

• 3. zero kuponowe – nie są odsetki wypłacane co jakiś czas, dostają w zamian rekompensatę sprzedaż obligacji z dyskontem, kupują ją po cenie niższej od wartości nominalnej. W okresie wykupu obligatariusz otrzymuje odsetki i kapitał

• 4. indeksowane- o zmiennej stopie procentowej, są korzystne gdy jest wysoka stopa inflacji, odsetki i wartość nominalna jest podwyższana o pewien indeks którym jest procent wynikający ze stopy inflacji

III Przyjmując jako kryterium prawa i przywileje związane z zakupem i emisją obligacji można wyróżnić:

• 1. obligacje zwykłe (klasyczne) – co pewien czas otrzymują, odsetki w terminie wykupu otrzymują wartość nominalną

• 2. obligacje zamienne- nabywca ma takie prawo do zamiany na akcje emitenta w określonym czasie (zamiana obligacji na akcje). W warunkach ogólnych przeliczania musi być podany sposób zamiany, termin zamiany obligacji na akcje. (może być na egzaminie)

• 3. obligacje z prawami poboru, zwane warrantami- posiadacz takiej obligacji ma prawo w określonym czasie do zakupu akcji spółki wg określonego kursu (może to prawo sprzedać, lub może zakupić akcje, ale nie sprzedawać obligacji)

• 4. obligacje z możliwością przedłużenia pierwotnego terminu wykupu przez emitenta- dla obligatariusza jest to niekorzystne, emitent zastrzega sobie prawo zmiany oprocentowania, są często sprzedawane poniżej ceny nominalnej

• 5. obligacje z możliwością skrócenia pierwotnego terminu wykupu przez inwestora- korzystne dla nabywcy niekorzystne dla inwestora (musi mieć fundusz w pogotowiu na wykup tych obligacji)

• 6. obligacje premiowe- pewien element loterii nie występują na giełdzie. Odsetki od obligacji kumuluje się ze wszystkich obligatariuszy. Losuje się określone obligacje i im się daje zysk.

 

IV przyjmując jako kryterium ryzyko ponoszone przez inwestorów (które związane jest między innymi z ich wykupem) można wyodrębnić obligacje:

• 1. zabezpieczone całkowicie – zabezpieczenie daje emitent obligacji np. zastaw na majątek lub hipoteka lub instytucje Skarb Państwa, NBP, instytucje finansowe, banki, gminy ( nie wszystkie banki i instytucje finansowe mogą dawać zabezpieczenia -10 mil. EURO)

• 2. zabezpieczone częściowo – zabezpieczona albo wartość nominalna i część odsetek, albo odsetki, albo wartość, zawsze poniżej wartości nominalnej

• 3. nie zabezpieczone – zobowiązanie emitenta które wynika z obligacji. Ryzyko przyjmuje inwestor, który kupuje obligacje. Zaliczamy obligacje śmieciowe, tandetne emitowane dla ratowania przedsiębiorstwa, oprocentowanie wyższe niż występuje na rynku

V Biorąc pod uwagę przeznaczenie środków zgromadzonych przez emitenta wyróżniamy

1. Obligacje aktywne – pozwalające na zdobycie środków finansowych na nowe przedsięwzięcia, a więc związane z różnego rodzaju działalnościami inwestycyjnymi

2. Obligacje bierne – kiedy dochód z ich emisji przeznacza się na sfinansowanie istniejących ………….

VI Z uwagi na formę obligacji

• 1. Obligacje imienne – posiadają nazwę właściciela,……………… mogą sobie zastrzec prawo obrotu tymi obligacjami, mało popularne

• 2. Obligacje na okaziciela – popularne

• 3. Obligacje zmaterializowane – tradycyjne obligacje; składają się z ……., arkuszu wykupu, arkusz kuponowy, źródło występujące, forma obligacji

• 4. Obligacje zdematerializowane – bardzo popularne , ułatwia obrót obligacjami

 

Rodzaje obligacji:

• - krótkoterminowe (okres wykupu do 1 roku)

• - średnioterminowe

• - długoterminowe (powyżej 10 lat)

1. Podstawowe instrumenty rynku kapitałowego

 

• 2. Pojęcie i rodzaje inwestorów

• 3. Ryzyko inwestycyjne na rynku kapitałowym

• 4. Strategie inwestycyjne na rynku kapitałowym Inwestycje portfelowe

• 5. Ryzyko ocena wartości akcji

• a) analiza fundamentalna

• b) analiza techniczna

• 6. Inwestowanie na polskim rynku kapitałowym

 

Pojęcia

Inwestycje, Inwestycje kapitałowe, Rynki kapitałowe = Inwestowanie

Inwestycje – pochodzi od łacińskiego Inwestio (osłaniam, ubieram), wyrzeczenie się bieżących korzyści na rzecz przyszłych

 

3 elementy inwestycji:

• - element psychologiczny ( wyrzeczenie )

• - czas

• - ryzyko

 

KLASYFIKACJA INWESTYCJI: PODZIAŁ

• - Inwestycje rzeczowe: tworzą majątek rzeczowy, do którego możemy zaliczyć grunty, budynki, budowle, maszyny, rzeczowe środki obrotowe itd.

• - Inwestycje finansowe( kapitałowe ) : kształtują majątek finansowy. Obejmują one zakup dewiz, lokowanie kapitału w formie oszczędności na rachunkach bankowych, nabycie papierów wartościowych, jak akcji obligacji, udziałów i innych terminowych lokat inwestycyjnych

• - Inwestycje niematerialne i pozostałe obejmują wydatki na nabycie wartości majątkowych i innych dóbr, służących prowadzeniu badań, rozwojowi i reklamie, a także zaspokajanie potrzeb społecznych, socjalnych oraz ochronie i poprawie środowiska naturalnego. Zalicza się do nich również wydatki na szkolenie i podnoszenie kwalifikacji, poprawę jakości produktów i usług, na wzrost wydajności pracy oraz racjonalizację i poprawę efektywności procesów gospodarczych.

 

Inwestycje kapitałowe

Inwestycje pośrednie (portfelowe)

Inwestycje bezpośrednie

 

Inwestycji bezpośrednie – polegają na angażowaniu przez inwestora kapitału w określone przedsięwzięcie gospodarcze np. na zakup całości lub części określonego majątku rzeczowego (przedsiębiorstwa), finansowanie budowy, obiektu, firmy – samodzielnie lub przy udziale partnerów itp.

Inwestycje portfelowe – charakteryzuje natomiast lokowanie kapitału w nabycie praw majątkowych w postaci papierów wartościowych. Ten rodzaj inwestowania na rynku kapitałowym jest szczególnie szeroko rozpowszechniony i ma charakter publiczny.

 

W ramach rynku finansowego należy wyróżnić:

• - rynek pieniężny

• - rynek walutowy

• - rynek kapitałowy z podziałem na rynek akcji i obligacji

• - rynek instrumentów pochodnych

 

RYNEK FINANSOWY

 

 

 

RYNEK PIENIĘŻNY	RYNEK WALUTOWY	RYNEK KAPITAŁOWY
Krótkoterminowe lokaty i kredyty, bony i certyfikaty, kary pieniężne	Kupno sprzedaż różnych walut

 

Instrumenty rynku pieniężnego i kapitałowego – różnice

 

Kryterium różnicujące	Rynek pieniężny	Rynek kapitałowy
Charakter dominujących strumieni finansowych	Krótkoterminowy kapitał pożyczkowy	Średnio i długoterminowy kapitał udziałowy i pożyczkowy
Papiery wartościowe podlegające obrotowi	Bony skarbowe, bony komercyjne i podobne instrumenty zbudowane na bazie weksla i konstruowane na zasadzie dyskonta	Akcje i obligacje, certyfikaty inwestycyjne
Termin realizacji praw z instrumentu finansowego (jego okres zapadalności)	Do jednego roku	Powyżej jednego roku, lub wręcz bez podawania czasowej granicy roszczeń ( jak np. w akcjach)
Ośrodek handlu	W sensie fizycznym nie istnieje	Giełda
Rozmiary pojedynczych transakcji (rynek detaliczny czy hurtowy)	Rynek hurtowy dla dużych podmiotów instytucjonalnych	Rynek detaliczny i zarazem hurtowy, transakcje pakietowe
Istota sprawowanych funkcji	Służy sfera podziału głownie przez regulowanie płynności w obrocie gospodarczym	Służy sfera produkcji, głownie przez mobilizowanie kapitału dla celów inwestycyjnych

 

ŚREDNIOTERMINOWE DO 3 LAT

DŁUGOTERMINOWE 3 LUB 5 LAT

 

PAPIERY WATOŚCIOWE

Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi ( Dz. U 1997r. nr 118).

 

• 1. Papierami wartościowymi w rozumieniu ustawy są akcje i obligacje, jak również inne papiery wartościowe wyemitowane na podstawie właściwych przepisów.

• 2. Papierami wartościowymi w rozumieniu ustawy są również zbywalne prawa majątkowe wynikające z papierów wartościowych, o których mowa w ust. 1.

• 3. Papierami wartościowymi są również inne, niż wymienione w ust. 2, prawa majątkowe, których cena zależy bezpośrednio lub pośrednio od ceny papierów wartościowych wyemitowanych w ust. 1 i 2 (prawa pochodne).

 

Do papierów wartościowych rynku kapitałowego w Polsce zalicza się:

• - akcje prywatyzowanych przedsiębiorstw państwowych i spółek akcyjnych

• - obligacje państwowe

• - obligacje gmin, przedsiębiorstw i banków

• - hipoteczne listy zastawne

• - certyfikaty inwestycyjne

• - prawa poboru

• - prawa do akcji – PDA

 

Cechy rynku kapitałowego J. Socha

• - przejrzystość – - zawiera się w przyjętym sposobie zawierania transakcji i informowaniu o zrealizowanych transakcjach

• - rzetelność – związana jest przede wszystkim ze sposobami i trybem przekazywania informacji pochodzących od emitentów do publicznej wiadomości

• - efektywność – opiera się na zbudowanej strukturze ,,przemysłu giełdowego,, , który w coraz większym stopniu obsługuje wszystkie segmenty rynku – inwestorów, emitentów, inwestycje rynku papierów wartościowych

• - płynność – zależy od wielkości popytu i podaży

 

Funkcje rynku kapitałowego

• 1. alokacja kapitału – czyli finansowy przedsięwzięć gospodarczych różnych podmiotów, może być prowadzona w gospodarce na kilka sposobów. Przez sektor bankowy, inwestycje bezpośrednie, za pośrednictwem rynku papierów wartościowych i dokonywanych na nim inwestycji portfelowych.

2. mobilizacja kapitału – polega na :

• - kształtowaniu zachowań inwestora

• - informowaniu go o możliwościach na rynku

• - świadczeniu usług, takich jak lokowanie pieniędzy w jednostki uczestnictwa lub certyfikaty inwestycyjne funduszy inwestycyjnych, zarządzania oszczędnościami inwestorów

• - świadczenie usług doradczych przez domy maklerskie

3. wycena kapitału – następuje na rynku wtórnym przez codzienne notowanie papierów wartościowych

4. transformacja kapitału- na rynku papierów wartościowych polega na przybieraniu przez kapitał różnych postaci, w zależności od ceny, ryzyka i oczekiwanej stopy zwrotu z inwestycji.

 

PODSTAWOWE INSTRUMENTY RYNKU KAPITAŁOWEGO

 

Obligacja- papier wartościowy oznaczający nabycie przez jej posiadacza prawa do uzyskania w określonym terminie sumy pieniężnej określonej w obligacji oraz ewentualnie odsetek.

Emitentem obligacji- jest dłużnikiem wobec nabywcy obligacji.