Marketing, Online Marketing, Prawo, Podatki – wiedza dla biznesu

Rynek finansowy-podział

• rynek pieniężny i rynek kapitałowy.

• stosowanymi kryteriami podziału są:

- okres dysponowania środkami przez podmiot finansujący swoją działalność -kryterium czasu,
- cel przeznaczenia uzyskanych środków – kryterium celu

 

Rynek pieniężny

• to segment rynku finansowego, przez który podmioty gospodarcze finansują swoją bieżącą działalność, a okres tego finansowania nie przekracza jednego roku.

• Na tym rynku mamy do czynienia z występowaniem podaży kapitału krótkoterminowego – chwilowo wolnych środków, w stosunku do których poszukuje się możliwości zagospodarowania, nawet na bardzo krótki okres, by uzyskać określony dochód.

• Z drugiej strony, na rynku pieniężnym przedsiębiorstwa oraz inne podmioty, np. gospodarstwa domowe czy jednostki budżetowe, poszukują funduszy do sfinansowania swoich bieżących wydatków.

 

Rynek kapitałowy

• segment rynku finansowego, na którym zawierane są transakcje instrumentami finansowymi o terminie wykupu powyżej roku z przeznaczeniem uzyskanych środków na cele rozwojowe.

• Na tym rynku występuje podaż kapitału długoterminowego. Trafia on do emitentów instrumentów finansowych, którzy wykorzystują go na swoje planowane przedsięwzięcia inwestycyjne stwarzając ich nabywcom możliwość zyskownej lokaty posiadanych środków.

• Umożliwia on bieżącą ocenę działalności emitentów powodując, że kapitały są kierowane na realizację najbardziej efektywnych przedsięwzięć.

 

Inne kryteria podziału rynku finansowego

• Z punktu widzenia:

• zasięgu terytorialnego rynku można mówić o rynku krajowym, regionalnym i ogólnoświatowym,

• momentu rozliczania transakcji wyróżnia się rynek transakcji natychmiastowych (spot) i terminowych, na którym występują kontrakty forwards, futures oraz opcyjne,

• formy organizacyjnej rynku wyróżnia się rynek giełdowy – prowadzony na giełdzie z określonymi gwarancjami dla inwestorów oraz pozagiełdowy – prowadzony między instytucjami finansowymi (głównie biurami maklerskimi), czyli z pominięciem giełdy.

Struktura rynku finansowego -ujęcie instrumentalne

 

Rynek pieniężny

• jest rynkiem najbardziej płynnych aktywów finansowych, służących jednostkom gospodarczym do pokrycia zapotrzebowania na kapitał obrotowy, a więc zapewniającym im utrzymanie płynności. Następuje to głównie poprzez zaciąganie kredytów i pożyczek krótkoterminowych

• główna funkcja rynku pieniężnego sprowadza się do przynoszenia dochodu od wolnych w danym momencie aktywów oraz do zapewnienia ciągłości w regulowaniu zobowiązań.

 

Rynek pieniężny

• służy on również państwu do realizacji określonej polityki monetarnej, w szczególności przez wpływ na wielkość strumienia podaży pieniądza i prędkość jego cyrkulacji w gospodarce.

• Do podstawowych instrumentów rynku pieniężnego zalicza się: bony skarbowe, bony pieniężne, bony komercyjne przedsiębiorstw, weksle, czeki, akcpety bankowe oraz certyfikaty depozytowe.

 

Rynek pieniężny – wielkość transakcji

• Ze względu na wielkość transakcji przeprowadzanych na rynku pieniężnym wyróżnia się

- rynek centralny, zwany również hurtowym, oraz
- rynek detaliczny

 

Hurtowy rynek pieniężny

• Pożyczkobiorcami w tym segmencie rynku są duże banki, często bank centralny, przedsiębiorstwa o silnej pozycji finansowej, jak również rząd.

• Z kolei pożyczkodawcami mogą być wszyscy, dysponujący dużymi kwotami gotówki (wszyscy dysponujący gotówką mogą kupić emitowane walory). Na przykład mogą to być wielokrotności kwoty 100 tys. lub 1 mln dolarów.

 

Detaliczny rynek pieniężny

• tworzą banki udzielające kredytów krótkoterminowych swoim klientom. Zakresem działania może on obejmować cały kraj lub tylko jego wybrany region. Przyjmuje się także, iż drobne transakcje papierami wartościowymi, np. wekslami, to detaliczny rynek pieniężny.

• Największymi segmentami rynku pieniężnego ze względu na rodzaj transakcji są: rynek lokat międzybankowych i rynek weksli skarbowych, noszących także nazwę bonów skarbowych.

 

Rynek lokat międzybankowych

• Rynek lokat międzybankowych kształtuje się głównie w zależności od wysokości nadwyżek ponadobowiązkowych rezerw gotówkowych banków komercyjnych.

• Nadwyżki rezerw gotówkowych banki te mogą lokować w emitowanych przez bank centralny lub skarb państwa walorach bądź też pożyczać je innym bankom za odpowiednim oprocentowaniem

 

Rynek lokat międzybankowych

• W zależności od tego czy bank komercyjny ma nadwyżkę, czy niedobór wolnych rezerw gotówkowych, może on na rynku lokat międzybankowych wystąpić w charakterze pożyczkodawcy lub pożyczkobiorcy.

• Stopa oprocentowania lokat międzybankowych w Londynie LIBOR (London lnterbank Offered Rate) jest zdeterminowana popytem i podażą tych nadwyżek.

 

LIBOR i LIBID

• LIBOR jest średnią arytmetyczną stóp procentowych, po jakich najważniejsze banki Wielkiej Brytanii są skłonne pożyczać swoje środki innym bankom.

• w analogiczny sposób ustalana jest stopa LIBID (London lnterbank Bid Rate), która oznacza, ile bank jest skłonny zapłacić za przyjęcie środków do zagospodarowania (bid price to cena, po której uczestnik rynku chce kupić środki).

 

WIBOR i WIBID

• WIBOR (Warsaw lnterbank Offered Rate), określana jako roczna stopa procentowa, po jakiej bank jest skłonny udzielić kredytu innym bankom,

• WIBID (Warsaw lnterbank Bid Rate), określana jako roczna stopa procentowa, którą bank jest gotów zapłacić za środki przyjęte w depozyt od innych banków.

• Obie stopy są obliczane jako średnia arytmetyczna stóp kwotowanych w 15 bankach, będących zarazem dilerami rynku pieniężnego, czyli bankami, które zostały dopuszczone do zawierania transakcji z NBP

 

Depozyty międzybankowe

• dzielą się na krótko- i długoterminowe. Do pierwszej grupy zalicza się depozyty trwające od jednego dnia do jednego miesiąca. Jednakże wśród depozytów jednodniowych można jeszcze wyróżnić:

- “overnight” (O/N) rozpoczynający się w dniu zawarcia transakcji i zapadający w następnym dniu roboczym,
- “tomnext” (T /N – tomorrow next) rozpoczynający się w pierwszym dniu roboczym po zawarciu transakcji i zapadający w dniu następnym,
- “spot next” (S/N) rozpoczynający się w drugi dzień roboczy po dniu zawarcia transakcji i zapadający w następnym dniu roboczym.

 

Depozyty międzybankowe
Bony skarbowe
• Bony skarbowe są krótkoterminowym papierem wartościowym emitowanym przez rząd w celu sfinansowania potrzeb budżetu państwa. Stanowią instrument krótkoterminowego kredytu do finansowania narastającego w czasie deficytu budżetowego. Kredyt ten stanowi źródło finansowania potrzeb skarbu państwa w długim okresie. Odbywa się to przez uzyskiwanie środków z nowych emisji w celu wykupienia emisji wcześniejszych. Np.. aby wykupić bony o rocznym terminie zapadalności, emituje się bony z 13-tygodniowym okresem wykupu. Następuje wówczas finansowanie długu o dłuższym okresie zwrotu długiem o krótszym terminie wymagalności.

Bony skarbowe

• Podstawową cechą bonów skarbowych jest zerowy stopień ryzyka, co czyni je atrakcyjnym papierem lokacyjnym, w szczególności dla banków oraz instytucji finansowych. Z zerowym ryzykiem łączy się ich niskie oprocentowanie, co świadczy o niewielkim koszcie uzyskiwanego przez skarb państwa kredytu.

• Dodatkowym atrybutem jest wysoka płynność, osiągana dzięki funkcjonowaniu rozwiniętego rynku wtórnego. Ponadto bony skarbowe są wykorzystywane przez banki centralne do regulowania obiegu pieniądza w gospodarce.

 

Bony skarbowe
• Bony skarbowe są emitowane w Polsce w postaci zdematerializowanej, czyli istnieją tylko w formie elektronicznego zapisu w Centralnym Rejestrze Bonów Skarbowych prowadzonym przez agenta, który dokonuje rejestracji zmian stanu posiadania, będących wynikiem obrotu. Są papierami wartościowymi na okaziciela, emitowanymi w nominałach po 10 tys. zł na okres od l tygodnia do 52 tygodni

Bony skarbowe

• Bony skarbowe są sprzedawane z dyskontem, co oznacza, iż należą do instrumentów finansowych zwanych instrumentami dyskontowymi. Cenę bonów skarbowych określają ich potencjalni nabywcy jest to cena przetargowa). Z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku (do grosza) podają oni kwotę, którą skłonni są za- płacić za każde 10000 zł nominalnej wartości bonu w dniu jego wykupu.

• Dyskontem bonu skarbowego nazywamy różnicę między wartością nominalną bonu (10000 zł) a wartością, po której go nabyto (w obrocie jest to jego bieżąca wartość rynkowa, czyli bieżąca cena).

Etymologia terminu „finanse”

• Termin “finanse” ma swoje korzenie w średniowiecznej łacinie.

• Pojęcie “finanse” wywodzi się od czasownika “finire”, które z czasem uległo przekształceniu w słowo “finare”.

• Następnie pojawiło się pojęcie “finatio”. Terminem tym określano orzeczenie sądowe kończące spór (”finis”).

 

Etymologia terminu „finanse”

• Treścią orzeczenia sądowego była m.in. należność pieniężna, czyli “financia pecuniara”, którą jedna osoba musiała przekazać na rzecz drugiej osoby albo jakaś osoba na rzecz panującego (państwa).

• W wyniku postanowień sądu przeprowadzono więc operacje pieniężne. Prowadzi to do konstatacji, że termin “finanse” jest nierozerwalnie związany z pieniądzem.

 

Istota i podział rynku finansowego
Wprowadzenie
1. Istota rynku pieniężnego
2. Rynek lokat międzybankowych
3. Bony skarbowe
4. Krótkoterminowe papiery dłużne przedsiębiorstw
5. Inne instrumenty

Przepływ bieżących strumieni finansowych w gospodarce
Rynek finansowy

• rozumiany jest jako miejsce, gdzie zawierane są różnego rodzaju umowy pożyczkowe bądź kredytowe czy inne, będące w ogólnym rozumieniu źródłem finansowania działalności gospodarczej,

• to miejsce zawierania transakcji mających za przedmiot szeroko rozumiany kapitał finansowy

• jest to ogół transakcji papierami wartościowymi, będącymi instrumentami udzielania kredytów krótko-, średnio- i długoterminowych

 

Funkcjonowanie rynku finansowego
Pośrednicy finansowi

• To instytucje pośredniczące w przepływie środków finansowych między podmiotami mającymi ich nadwyżkę a podmiotami, które te środki chcą przejąć do zagospodarowania.

• Przejmują oni od gospodarstw domowych i przedsiębiorstw nie wykorzystane przez nich środki finansowe, z których udzielają kredytów tym gospodarstwom i przedsiębiorstwom, które chcą je uzyskać.

 

Równowaga rynku finansowego

• Z punktu widzenia teorii między wymienionymi na rysunku podmiotami rynku finansowego może wystąpić równowaga w bieżących przepływach strumieni finansowych.

• Praktyka pokazuje, że grupa gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw ma trwałe nadwyżki dochodów nad wydatkami, które chce oddać do zagospodarowania.

• Państwo zazwyczaj cierpi na ustawiczny brak środków i chce je pozyskać w celu realizacji swoich zamierzeń

 

Transakcje finansowe

• umożliwiają przepływ pieniądza od podmiotów posiadających nadwyżki środków (oszczędności) do podmiotów chcących je zagospodarować, czyli zamienić w aktywa realne.

• przynoszą właścicielom nadwyżek określone korzyści finansowe, zazwyczaj w postaci dywidendy lub procentu.

• przemieszczanie nadwyżek na rynku finansowym między wyszczególnionymi wyżej grupami podmiotów dokonuje się za pośrednictwem papierów wartościowych, które stanowią dokument potwierdzający fakt odpłatnego udostępnienia kapitału.

 

Istota papieru wartościowego

• z tytułu jego posiadania właściciel może mieć jedno z następujących praw:

- prawo do współwłasności majątku (udziały, akcje),
- prawo do określonego procentu lub innych pożytków (np. obligacje lub inne instrumenty długu),
- prawo do otrzymania w przyszłości określonych aktywów lub do rozliczenia pieniężnego (instrumenty pochodne).
• papier wartościowy można zdefiniować jako dokument stwierdzający fakt dokonania transakcji odpłatnego udostępnienia kapitału, z którego dla kapitałodawcy wynikają określone prawa.

 

Instrumenty finansowe – aspekt własnościowy

• Instrumenty udziałowe dają prawo dawcy kapitału do udziału w majątku emitenta. Są one dokumentem potwierdzającym własność kapitału zaangażowanego w działalność gospodarczą; właściciel kapitału na tej podstawie ma prawo do korzyści w postaci udziału w zysku emitenta (dywidenda).

• Podstawowym rodzajem tych instrumentów finansowych są akcje.

 

Instrumenty finansowe – aspekt własnościowy

• Instrumenty wierzytelnościowe mają charakter długu (pożyczki), czyli są świadectwem udostępnienia kapitału na ściśle określony czas – do momentu zapadalności. Oznacza to, iż w momencie zapadalności emitent musi zwrócić kapitał posiadaczowi instrumentu.

• Podstawowymi przykładami instrumentów dłużnych są przede wszystkim różnego rodzaju obligacje, weksle oraz depozyty bankowe. Z tytułu ich posiadania odnosi się korzyść finansową, głównie w postaci procentu.

 

Instrumenty pochodne

• akcje, obligacje oraz depozyty bankowe – są nazywane instrumentami bazowymi, w oparciu o które tworzy się instrumenty pochodne – Zwane instrumentami pozabilansowymi lub derywatami

• ich wartość kształtuje się jako pochodna wartości innego instrumentu finansowego, stanowiącego właśnie instrument bazowy, zwany też pierwotnym. Stwarzają one prawo albo do kupna lub sprzedaży instrumentu pierwotnego w przyszłości po określonej cenie, albo do odpowiedniego rozliczenia pieniężnego. Do instrumentów pochodnych należą kontrakty forward i futures, opcje oraz swapy.

 

Instrumenty finansowe – dochód

• instrumenty o stałym i zmiennym dochodzie.

• do pierwszych zaliczamy obligacje i depozyty o stałym oprocentowaniu oraz inne instrumenty wierzytelnościowe, np. weksle o znanej stopie dyskontowej.

• do drugiej grupy zalicza się przede wszystkim akcje, co wynika z rezydualnego charakteru dywidendy, którą one przynoszą, oraz obligacje o zmiennym oprocentowaniu, czyli uzależnionym od kształtowania się innej wielkości ekonomicznej, np. stopy inflacji.

 

Instrumenty finansowe – emitent

• jeśli jest on niefinansowym podmiotem gospodarczym (przedsiębiorstwem, organem władzy lokalnej lub centralnej), to emitowane przez niego instrumenty nazywają się bezpośrednimi. Wynika to z faktu, że zgromadzone w ten sposób kapitały są przez emitenta bezpośrednio zagospodarowywane.

• natomiast jeżeli instrument finansowy emitowany jest przez instytucję finansową, nazywany jest wówczas pośrednim. Rolą tych instytucji jest bowiem pośredniczenie w przepływie kapitału, np. przez udzielanie kredytów.

 

Instrumenty finansowe – czas

• krótkoterminowe, z okresem zapadalności do l roku,

• średnioterminowe – od roku do 3, a czasami do 5 lat oraz

• długoterminowe – powyżej tego okresu.

• akcje nie mają z góry określonego okresu zapadalności (wykupu), czyli z tego punktu widzenia są instrumentem bezterminowym, zwrot wyłożonego na ich zakup kapitału możliwy jest jedynie w przypadku likwidacji spółki (pomijamy tutaj wykup akcji w celu ich umorzenia).