Zarząd spółki z o. o. – z ograniczoną odpowiedzialnością
ZARZĄD SPÓŁKI
Jest to organ, który musi istnieć w każdej spółce z o.o.
I. Powoływanie zarządu
Zarząd jest powoływany i odwoływany uchwałą wspólników (art. 201 § 4), choć umowa spółki może przewidzieć inne sposoby powołania zarządu:
- powołanie przez radę nadzorczą
- powołanie przez uprzywilejowanego wspólnika
- konkurs rozstrzygany przez radę nadzorczą
- wskazanie umowy na zewnątrz (zdarza się dość rzadko; umowa wskazuje liczebny skład zarządu, a następnie poszczególnych członków mianują różne osoby, np. minister finansów, prezes banku etc.)
II. Skład zarządu
Zarząd może być jedno lub wieloosobowy. Nie ma górnej granicy (art. 201 § 2).
Członkiem zarządu może być wspólnik lub osoba z zewnątrz, za wyjątkiem osób skazanych prawomocnym wyrokiem za przestępstwa:
- przeciwko mieniu (np. zagarnięcie mienia),
- przeciwko dokumentom (np. fałszerstwa),
- przeciwko obrotowi gospodarczemu.
Zakaz jest ważny przez 5 lat od momentu skazania (art. 18 § 2)
Nie ma bariery wykształcenia ani obywatelstwa (za wyjątkiem np. towarzystw ubezpieczeniowych lub banków, gdzie jest wymóg posiadania obywatelstwa polskiego).
III. Kadencja zarządu
Art. 202 § 1: mandat wygasa z dniem upływu roku od zatwierdzenia sprawozdania finansowego za pierwszy pełny rok obrotowy uczestnictwa i pełnienia funkcji członka zarządu.
Rok obrotowy w PL pokrywa się z rokiem kalendarzowym; musi mieć co najmniej 12 kolejnych miesięcy rozliczeniowych. Jeśli spółka powstaje w drugiej połowie roku obrotowego, to sprawozdanie za miesiące do końca roku można połączyć z następnym rokiem obrotowym. Możliwość wydłużenia lub skrócenia roku obrotowego dotyczy tylko pierwszego roku działalności spółki. Każdy kolejny musi mieć dokładnie 12 miesięcy następujących po sobie.
Czyli: rok obrotowy trwa od powstania spółki do bilansu, a potem od bilansu do bilansu.
Spółka została zarejestrowana 15.07.2002. W tym dniu rozpoczyna kadencję pierwszy zarząd spółki (3-osobowy). Kiedy wygasa ich mandat? (zał.: rok obr. = rok kalend.). Odp.: 31.12.2002 kończy się rok kalendarzowy, ale nie jest to 12 miesięcy następujących po sobie. Sprawozdania za miesiące od lipca do grudnia można połączyć z następnym rokiem (2003). 31.12.2003 zakończy się rok obrotowy spółki, i liczący de facto 18 miesięcy. Następnie należy jeszcze sporządzić sprawozdania finansowe i czekać na ich zatwierdzenie (art. 202 § 1). Zgromadzenie wspólników zatwierdzające bilans musi się odbyć w ciągu 6 miesięcy od zakończenia roku obrotowego (art. 231), czyli najpóźniej 30.06.2003. Jeśli zatwierdzi ono bilans za ten okres, to wtedy dopiero wygasają mandaty członków zarządu. Na tym samym zgromadzeniu należy powołać nowy zarząd.
Nowy zarząd może być powołany w tym samym składzie osobowym, co stary. Umowa może postanowić, że powołuje się członków zarządu np. na 5 lat obrotowych.
Spółka powstałą 15.01.02, rok obr. = rok kalend., kadencja zarządu = 5 lat.31.12.2006 zakończy się V rok obrotowy spółki, a najpóźniej 30.06.2007 odbędzie się zgromadzenie wspólników. Zarząd składa się z 3 członków:
1: powołany 15.01.2002, pracuje cały czas
2: powołany w 2004 roku, na miejsce innej osoby, która złożyła rezygnację
3: okazał się nieuczciwy, co wyszło na jaw w 2005 roku
Pytanie: czy mówiąc o 5-letniej kadencji zarządu mamy na myśli cały zarząd czy poszczególnych jego członków? Czy 30.06.2007 wygasają mandaty wszystkich członków, czy tylko jednego?
Odp.: zależy to od sformułowania umowy spółki: art. 202 § 2: jeśli członek zarządu powołany jest na więcej niż rok, to mandat wygasa z dniem zgromadzenia zatwierdzającego sprawozdanie. Oznacza to, że jeśli nic nie zapiszemy w umowie, to każdemu z członków liczy się kadencję oddzielnie. Jeśli zapiszemy „okres wspólnej kadencji”: odwołuje się wszystkich jednocześnie.
· Odwołanie członka zarządu:
Członek zarządu może być w każdej chwili odwołany uchwałą wspólników. Umowa spółki może ograniczyć prawo odwołania członka zarządu do ważnych powodów (art. 203). Odwołanie nie pozbawia go roszeń ze stosunku pracy lub innego stosunku prawnego dotyczącego funkcji członka zarządu.
Członka zarządu ze spółką może:
- umowa o zarządzanie (rządzi nią kodeks cywilny)
- kontrakt menedżerski
- umowa o pracę
Zgodnie z art. 203, jeśli członka zarządu łączy umowa o pracę lub umowa prawa cywilnego, to jeśli przestaje być pracownikiem spółki, musi jeszcze wygasnąć stosunek pracy (okres wypowiedzenia). Jeśli zawarto umowę menedżerską, strony powinny zawrzeć porozumienie w umowie (np. że z chwilą odwołania X przestaje być menedżerem i dostaje odprawę).
IV. Kompetencje zarządu
Art. 201: zarząd:
- prowadzi sprawy spółki (zarządza spółką, podejmuje decyzje majątkowe, organizacyjne, personalne itd.)
- reprezentuje spółkę (składa oświadczenia woli w obrocie cywilno-prawnym)
Nie ma przepisów, które w sposób wyczerpujący wymieniają uprawnienia zarządu. Sfera ta może być opisana w sposób negatywny, np. „kompetencje zarządu to wszystko to, co kodeksem i umową spółki nie zostało przekazane do kompetencji innych organów”.
Zasada domniemania kompetencji zarządu: zarząd ma ogromną swobodę działania, zawsze należy domniemywać kompetencje zarządu, a nie konieczność zwoływania zgromadzenia.
V. Reprezentacja spółki
Jeśli zarząd jest wieloosobowy, zasady reprezentowania spółki określa umowa spółki. Może ona postanowić, że np. każdemu przysługuje prawo jednoosobowej reprezentacji, lub że prezes zarządu może podejmować decyzje sam, a reszta zarządu we dwie osoby, itd. Jeśli umowa nic nie postanawia (art. 205), składać oświadczenia woli w imieniu spółki może:
- dwóch członków zarządu łącznie, lub:
- jeden członek zarządu z prokurentem
Naruszenie tej zasady oznacza nieważność umowy.
Dokumentem potwierdzającym sposób reprezentacji jest wyciąg sądowy z krajowego rejestru sądowego.
W umowie między spółką a członkiem zarządu, spółkę reprezentuje rada nadzorcza lub pełnomocnik powołany przez zgromadzenie wspólników (art. 210). Jest to wyjątek od zasady reprezentacji spółki przez zarząd, mający na celu ochronę spraw spółki.
W umowie między jedynym wspólnikiem danej spółki a tą spółką: umowa wymaga formy pisemnej z notarialnym poświadczeniem podpisu, co uniemożliwia antydatowanie umów (art. 173).
W przypadku, gdy jedyny wspólnik jest też jedynym członkiem zarządu, to umowa między nim a jego spółką wymaga formy aktu notarialnego (art. 173 § 2).
O każdej powyższej czynności prawnej notariusz zawiadamia sąd rejestrowy, przesyłając do sądu wypis z aktu notarialnego (każdy może się więc dowiedzieć i zapoznać z umowami pomiędzy wspólnikiem a spółką) (art. 173 § 3).
· Prokura
Art. 109 1 KC: prokura to pełnomocnictwo, którego może udzielić każdy, kto jest wpisany do krajowego rejestru przedsiębiorców. Jest to najszersze ze wszystkich pełnomocnictw, obejmuje umocowanie sądowe i pozasądowe.
Art. 109 9 KC: do zbycia przedsiębiorstwa, oddania do czasowego korzystania oraz do zbywania, nabywania lub obciążenia nieruchomości nie wystarcza prokura, wymaga się do tych czynności odrębnego upoważnienia.
Ograniczenie prokurenta nie jest skuteczne, chyba że _______________ art. 109 3 KC
Prokura musi być ujawniona w rejestrze sądowym.
VI. Czynności zarządu:
· Zwoływanie zgromadzenia wspólników
Zwykle jest to kompetencja zarządu, który może zwołać zgromadzenie kiedy uzna, że jest taka potrzeba.
Czasem zarząd jest zobowiązany zwołać zgromadzenie:
1) raz w roku: zwyczajne zgromadzenie wspólników, podsumowujące rok obrotowy, najpóźniej 6 miesięcy po zakończeniu roku obrotowego (art. 231)
2) jeśli strata bilansowa przewyższa: połowę kapitału zakładowego + sumę kapitału zapasowego + sumę kapitału rezerwowego, zarząd musi zwołać zgromadzenie w celu podjęcia decyzji co do dalszej działalności (art. 233). Nie jest to jeszcze przesłanka do ogłoszenia upadłości, ale szansa oceny perspektyw i ewentualnie możliwość decyzji o rozwiązaniu i likwidacji spółki
3) gdy z wnioskiem o zwołanie zgromadzenia występuje uprawniona osoba:
- rada nadzorcza
- komisja rewizyjna
- wspólnicy posiadający ponad 1/10 udziałów w kapitale zakładowym
Zarząd ma wtedy 2 tygodnie na zwołanie zgromadzenia.
· Zaskarżenie uchwały zgromadzenia wspólników
Zgodnie z art. 250, prawo do wytoczenia powództwa o uchylenie uchwały wspólników przysługuje m.in.:
- radzie nadzorczej
- komisji rewizyjnej
- zarządowi
- poszczególnym członkom ww. organów
Zarząd odpowiada za to, że wykonywał uchwałę zgromadzenia, która nie była zgodna z prawem. W związku z tym, członek zarządu ma obowiązek zaskarżenia niezgodnej z prawem uchwały.
X chce się zatrudnić w spółce, w której jest jedynym wspólnikiem i jedynym członkiem zarządu argumentując, że jego wynagrodzenie będzie kosztem dla spółki i dodatkowo uzyska pewien staż. Czy jest to możliwe?
Odp: Nie. Nie jest możliwe nawiązanie stosunku pracy między spółką a osobą, która jest w niej jedynym wspólnikiem i jedynym członkiem zarządu, ponieważ brak wtedy elementu podporządkowania wymaganego w stosunku pracy. Nie można więc zatrudnić się w swojej 1-osobowej spółce.
· Zakaz działalności konkurencyjnej
Członkowie zarządu nie mogą bez zgody spółki działać jako (art. 211):
- wspólnik sp. cywilnej lub osobowej
- członek organu spółki kapitałowej
- członek organu konkurencyjnej osoby prawnej
Zakaz ten obejmuje też udział w konkurencyjnej spółce kapitałowej w przypadku posiadania przez członka zarządu ponad 10% udziałów tej spółki.
Brak kodeksowej definicji konkurencji. Zwykle przyjmuje się, że jest to podmiot, którego produkt trafia do tych samych odbiorców i w ten sam sposób spełnia ich potrzeby.
Ewentualnej zgody na działalność konkurencyjną udziela organ uprawniony do powołania zarządu (art. 211 § 2).
· Podejmowanie uchwał
Każdy członek zarządu ma prawo i obowiązek prowadzić sprawy spółki. Bez uprzedniej uchwały zarządu, może on prowadzić sprawy nie przekraczające zwykłych czynności zarządu (art. 208).
Najlepiej od razu ustalić w umowie spółki, w jakich przypadkach potrzebna jest uchwała zarządu, np. zatrudnienie pracownika, zawarcie umowy powyżej pewnej kwoty itp.
Uchwały zapadają bezwzględną większością głosów.