Prawo karne – Rodzaje przestępstw
Rodzaje przestępstw
Zbrodnia to czyn zagrożony karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy od 3 lat albo karą surowszą.
Występek to czyn, za który grozi kara przekraczająca miesiąc pozbawienia wolności, ograniczenie wolności lub grzywna.
Przestępstwa dzielą się na:
a) skutkowe (mterialne) – składa się na nie działanie sprawcy i skutek tego działania,
b) bezskutkowe (formalne) – działanie sprawcy bez względu na skutek jest czynem przestępnym,
c) umyślne – umyślna wina sprawcy,
d) nieumyślne – popełniane z winy nieumyślnej (niedbalstwo lub zaniedbanie),
e) popełnione przez działanie,
f) popełnione przez zaniechanie,
g) przestępstwo uprzywilejowane (jest mniej groźne niż zasadnicze) – zasadnicze – kwalifikowane (jest groźniejsze od zasadniczego),
h) ścigane z urzędu lub z oskarżenia prywatnego,
i) pospolite i polityczne; zniszczenie dokumentu (do 2 lat), zniszczenie znaków granicznych (do 2 lat).
Przestępstwo ciągłe - sprawca popełnia szereg podobnych przestępstw na szkodę tej samej osoby, w jednym miejscu, zazwyczaj w ramach pewnego stosunku prawnego lub życiowego.
Przestępstwo powtórzone – kilka podobnych czynów, popęłnionych kolejno na szkodę różnych osób.
Przestępstwo trwałe – składa się z czynu oraz utrzymującego przez czas bezprawnego skutku.
1.) Kara śmierci – jest to kara wyjątkowa i przewidziana tylko za najcięższe przestępstwa. W każdym przypadku sąd może wymierzyć karę dożywotniego pozbawienia wolności albo karę 25 lat pozbawienia wolności. Nie stosuje się w stosunku do osób, które w momencie popełnienia czynu nie miały 18 lat oraz kobiet w ciąży,
2.) Kara pozbawienia wolności – trwa najmniej 1 mies., najwyżej 15 lat. Wymierza się ją w pełnych latach i pełnych miesiącach. Odmianami tej kary są kara dożywocia i 25 lat pozbawienia wolności. Karę pozbawienia wolności wykonuje się w zakładach karnych: dla młodocianych, dla odbywających karę po raz pierwszy, dla recydywistów penitencjarnych, dla skazanych wymagających stosowania szczególnych środków leczniczo-wychowawczych, dla odbywających karę aresztu wojskowego,
3.) Kara ograniczenia wolności – trwa 1-12mies. Polega na pozbawieniu skazanego niektórych praw, jakie normalnie przysługują obywatelowi, oraz na obciążeniu go dodatkowymi obowiązkami. W szczególności skazany nie może bez zgody sądu zmieniać miejsca stałego pobytu, jest obowiązany do wykonywania nieodpłatnej, dozorowanej pracy na cele publiczne (20 do 50 godzin miesięcznie), jest pozbawiony prawa do sprawowania funkcji w organizacjach społecznych. Sąd może również zobowiązać skazanego do naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem oraz do przeproszenia poszkodowanego, grzywna (min. 10zł*10 stawek dziennych, max. 2000zł.*360 stawek dziennych).
Środki karne
4.) pozbawienie praw publicznych – utrata czynnego i biernego prawa wyborczego, utrata prawa do pełnienia funkcji w wymiarze sprawiedliwości, utrata posiadanego stopnia wojskowego oraz odznaczeń,
5.) pozbawienie praw rodzicielskich lub opiekuńczych – jest orzekana, gdy sprawca popełnił przestępstwo na szkodę małoletniego lub współdziałając z małoletnim, lub popełnione przestępstwo mogło dać gorszący przykład małoletniemu,
6.) zakaz zajmowania określonych stanowisk – sąd orzeka jeżeli sprawca nadużył stanowiska lub zawodu,
7.) zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych,
8.) przepadek rzeczy – kara dodatkowa,
9.) podanie wyroku do wiadomości publicznej – jeżeli jest to celowe ze względu na oddziaływanie społeczne lub leży w interesie sprawcy.
Recydywa ma miejsce wtedy, gdy sprawca skazany za przestępstwo umyślne na karę pozbawienia wolności po odbyciu co najmniej 6 miesięcy tej kary dopuszcza się ponownie przestępstwa umyślnego, przy czym to nowe przestępstwo jest podobne do poprzedniego. Sąd wymierz w takim przypadku surowszą karę.
Przedawnienie ścigania – biegnie, gdy postępowania karnego w ogóle nie wszczęto, karalność przestępstwa ustaje, gdy od czasu jego popełnienia mineło 30 lat gdy, czyn stanowi zbrodnię, 10 lat, gdy czyn stanowi występek zagrożony karą przekraczającą 5 lat, 5 lat, gdy chodzi o pozostałe występki.
Przedawnienie wyrokowania – biegnie wówczas, gdy postępowanie karne zostało wszczęte, lecz nie doszło do wydania wyroku. Przestępstwo przedawnia się jeżeli od czasu jego popełnienia mineło 30 lat, gdy czyn stanowi zbrodnię, 20 lat, gdy czyn stanowi występek zagrożony karą przekraczającą 3 lata, 10 lat, gdy chodzi o występki (kara <3lat), 5 lat, reszta (grzrywny, ogr. wolności) 3 lata.
Przedawnienie wykonania kary – biegnie wówczas, gdy postępowanie karne zakończyło się prawomocnym wyrokiem, ale kara nie została wykonana. Okres przedawnienia wynosi 30 lat, w razie skazania na 5 lat lub surowszą karę, 15 lat, w razie skazania na karę do 5 lat, 10 lat, w razie skazania na inną karę.
Zatarcie skazania – następuje po upływie 10 lat z mocy prawa, jeżeli wyrokiem była kara pozbawienia wolności (również na 25 lat), na wniosek skazanego jeżeli kara była niższa niż 3 lata zatarcie może nastąpić po 5 latach, za kary dodatkowe zatarcie następuje po 5 latach. W przypadku dożywocia zatarcie następuje po 10 latach od momentu wykonania, darowania lub przedawnienia wykonana kary.
Zatarcie poprzednich skazań może nastąpić dopiero po zatarciu ostatniego skazania, po zatarciu przestępstwo uważa się za niebyłe.
Przęstępstwa przeciwko instytucjom państwowym i społecznym
1) czynna napaść przeciwko funkcjonariuszowi – od roku do 10 lat,
2) przemoc lub groźba – zmuszanie funkcjonariusza do zaniechania działań służbowych, pozbawienie wolności do lat 3
3) znieważenia funkcjonariusza – pozbawienia wolności do 3 lat,
4) sprzedajność (korupcja) – pozbawienie wolności do 8 lat, w przypadku szczególnej wagi od 2 do 12 lat,
5) przekupstwo – pozbawienie wolności do 5 lat, za przek. kwalifikowane od 6 miesięcy do 8 lat,
6) opłacona protekcja – pozbawienie wolności od 1 roku do 3 lat,
7) niedopełnienie obowiązku – polega na przekroczeniu uprawnień lub niedopełnieniu obowiązku przez funkcjonariusza, pozbawienie wolności od 6 miesięcy do 3 lat.
Przestępstwa przeciwko wymiarowi sprawiedliwości
1) fałszywe zeznania – pozbawienie wolności do 3 lat,
2) fałszywe oskarżenie – grzywna, kara ograniczenia wolności lub pozbawienie wolności do 2 lat,
3) tworzenie fałszywych dowodów,
4) poplecznictwo – polega na utrudnianiu prowadzenia śledztwa, pozbawienie wolności do 5 lat (wyjątek ukrywanie osoby najbliższej),
5) uwolnienie więźnia – pozbawienie wolności do 3 lat.
Przestępstwa przeciwko dokumentom
Są to fałszerstwo (grzywna, kara ograniczenia wolności lub kara pozbawienia wolności od 3 mies. do 5 lat): podrobienie i przerobienie, poświadczenie nieprawdy (pozb. woln. od 3 mies. do 5 lat, gdy działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej 6 mies. do 8 lat), wyłudzenie poświadczenia nieprawdy (do 3 lat), przest. przeciwko dowodom tożsamości (do lat 2), zniszczenie dokumentu (do 2 lat), zniszczenie znaków granicznych (do 2 lat).
Przestępstwa przeciwko mieniu
Są to kradzież (3 mies. do 5 lat, za kradzież z włamaniem od roku do 10 lat, jeżeli zagrabiono mienie kulturowe od roku do 10 lat), kradzież rozbójnicza (od roku do 10 lat), rozbój (2-12 lat, rozbój kwalifikowany 3-15 lat), przywłaszczenie (do 3 lat pozb. woln.), sprzeniewierzenie (do 5 lat), oszustwo (6 mies. do 8 lat pozb. woln.), przestępstwa komputerowe (3 mies. do 5 lat), wymuszenie (od roku do 10 lat), lichwa, paserstwo (od 3 mies. do 5 lat).
Przestępstwa karne skarbowe
Są to przestępstwa dewizowe, celne, podatkowe, w zakresie opłat skarbowych, w zakresie rozliczeń z budżetem, w zakresie loterii.
Przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu
wyrządzenia znacznej szkody majątkowej, posługiwanie się fałszem, wyłudzenie odszkodowania, „pranie brudnych pieniędzy”.