Prawo karne – Formy udziału w przestępstwie
Formy udziału w przestępstwie
1) sprawstwo – sprawcą jest ten, kto dopuszcza się czynu zabronionego przez jeden z przepisów szczególnych kodeksu karnego, współsprawstwo ma miejsce jeżeli kilka osób uczestniczy w dokonaniu czynu przestępnego.
2) przygotowanie – wykonywane czynności stwarzających warunki ku popełnieniu przestępstwa, z reguły nie karalne
3) podżeganie – nakłanianie drugiej osoby do popełnienia określonego przestepstwa, może być wyrażone w formie namowy,
4) pomocnictwo – pomocnik albo chce popełnić przestępstwo, albo się na nie godzi (ułatwia),
5) usiłowanie – sprawca bezpośrednio zmierza do dokonania przestępstwa, które jednak nie następuje (udolne i nieudolne)
Podżegacz i pomocnik ponoszą odpowiedzialność w granicach swego zamiaru, ich odpowiedzialność jest niezależna od odpowiedzialności sprawcy
przestępstwa. Nie podlegają karze jeżeli dobrowolnie zapobiegli zbrodni. Jeżeli sprawca, wbrew namowom podżegacza, nie dokonal przestępstwa, sąd może nadzwyczajnie złagodzić karę wobec podżegacza.
Wina
Na ogół przez winę rozumie się określony psychicznie stosunek sprawcy do popełnionego czynu.
1) wina umyślna
a) zamiar bezpośredni – sprawca chcę popełnić czyn zabroniony,
b) zamiar ewentualny – sprawca przewiduję możliwość popełnienia przestępstwa i godzi się na to.
2) wina nieumyślna
a) lekkomyślność – sprawca przewiduję możliwość popełnienia przestępstwa, lecz bezpodstawnie przypuszcza, że zdoła go uniknąć,
b) niedbalstwo – sprawca nie przewiduję możliwości popełnienia czynu zabronionego, choć powinien i może przewidzieć.