Marketing, Online Marketing, Prawo, Podatki – wiedza dla biznesu

Konstrukcja prawna podatku.

 

Kluczowe elementy w ujęciu normatywnym konstrukcji podatku:

precyzyjne określenie stanów faktycznych i prawnych podlegających opodatkowaniu;

ustalenie zakresu podmiotowego podatku;

ujęcie podstawy opodatkowania i kształtu taryfy podatkowej;

wskazanie zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatku.

 

Podmiot podatku, z reguły ustawa podatkowa wskazuje różne kategorie podatników, opierając się na rozwiązaniach przyjętych w ordynacji podatkowej;

Kategoriami tymi są:

osoby fizyczne;

osoby prawne;

jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej.

 

Ordynacja podatkowa dopuszcza ustanowienie podatnikami także innych generalnie wskazanych podmiotów.

 

Do kategorii podatników na mocy szczegółowego ustawodawstwa podatkowego należą między innymi:

podatkowe grupy kapitałowe;

gospodarstwa rolne;

spadki nie objęte;

małżonkowie.

 

Sposób dofinansowania przyjęty przez ustawodawcę w odniesieniu do podmiotowości podatkowej:

ustawodawca wskazuje pozytywnie na kategorie podatników podlegających obowiązkowi podatkowemu;

ustawodawca wskazuje negatywnie na kategorie podatników wyłączonych z obowiązku podatkowego.

 

Dlatego też w sensie konstrukcji prawnej, podmiotem podatku jest zbiór podatników pozytywnie określonych w ustawie, pomniejszony o tę kategorię, którą ustawa zwalnia z obowiązku podatkowego.

 

Zakres podmiotowy podatku powinien być kompleksowo, czyli w całości uregulowany w ustawie podatkowej.

 

Przedmiot podatku, pozwala on odpowiedzieć na pytanie: od czego podatnik płaci podatek? Znajduje to odzwierciedlenie w tytule aktu prawnego

np. podatek od nieruchomości; od spadków i darowizn; rolny; dochodowy; od gier; akcyzowy; od towarów i usług.

Przedmiot opodatkowania jest tym elementem konstrukcyjnym podatku, który zgodnie z art. 217 konstytucji, może być ujęty wyłącznie w ustawie.

 

Podstawa podatku, doktryna podatkowa wskazuje na dwa aspekty znaczeniowe – „podstawa opodatkowania”.

 

Aspekt konstrukcyjny, podstawa opodatkowania jest ujmowana jako jeden z elementów konstrukcyjnych podatku;

wyraża ona ilościowe lub wartościowe ujęcie przedmiotu opodatkowania w kategoriach ogólnych i abstrakcyjnych;

wielkość podstawy wyznacza sytuacja faktyczna lub prawna, z którą łączy się powstanie obowiązku podatkowego, tj. przedmiot opodatkowania;

podstawa wchodzi w skład przedmiotu opodatkowania.

 

Aspekt normatywny, podstawa opodatkowania w tym aspekcie może być rozumiana jako: zespół norm prawnych regulujących instytucję podstawy opodatkowania;

oznaczenie wielkości podstawy opodatkowania w danym rodzaju podatku;

ustalona w postępowaniu podatkowym w kategoriach jednostkowych i konkretnych-podstawa wymiaru podatku.

Przepisy prawne, które w poszczególnych rodzajach podatku, określają podstawę i przedmiot opodatkowania są wspólne.

Podstawa ma wymiar konstytucyjny, jest prawną konsekwencją przedmiotu opodatkowania.

 

Stawka podatkowa, może ona być:

kwotowa, to ilość jednostek pieniężnych, jaką należy zapłacić od danej podstawy opodatkowania;

procentowa, wyraża ona relacje pomiędzy wysokością podatku a wielkością podstawy opodatkowania. Stawki te przybierają formę:

stawki stałej, oznacza ona, że jedna i ta sama stawka znajduje zastosowanie do określenia wysokości podatku, niezależnie od tego jaka jest wielkość podstawy opodatkowania.

 

Skala podatkowa, jest to zbiór uporządkowanych (rosnąco lub malejąco) stawek procentowych znajdujących zastosowanie do podstawy opodatkowania.

Podstawowe typy skali:

progresywna, ujęta jako skala progresji globalnej bądź jako skala progresji szczeblowej;

regresywna.

 

W ustawodawstwie podatkowym mogą być stosowane następujące rodzaje stawek podatkowych:

 

Stawki proporcjonalne, zachowują one stały stosunek do podstawy opodatkowania;

przy zachowaniu tego samego stosunku między podstawą a stawką, kwota podatku zmienia się wraz ze zmianami podstawy; rośnie wraz ze wzrostem podstawy i maleje wraz ze zmniejszeniem się podstawy;

Najczęściej stawki te znajdują zastosowanie przy opodatkowaniu konsumpcji (dochód wydatkowany) oraz w podatkach typu przychodowego.

 

Stawki progresywne, stawka podatku rośnie wraz ze wzrostem podstawy opodatkowania; tempo wzrostu stawki jest szybsze od tempa wzrostu podstawy opodatkowania;

do progresji odnoszą się rozwiązania, dzięki którym można wyodrębnić:

 

progresja przyspieszona, stawka podatkowa zwiększa się wraz ze wzrostem podstawy opodatkowania;

progresja liniowa, stawka podatkowa w stosunku do zwiększającej się podstawy opodatkowania pozostaje stała;

progresja opóźniona, stawka podatkowa w stosunku do zwiększającej się podstawy opodatkowania zmniejsza się.

 

Stawki progresywne ujmowane są jako:

progresja globalna, oznacza, że do całej podstawy opodatkowania stosuje się jedną stawkę,

progresja szczeblowana, podstawę opodatkowania dzieli się na części i do każdej z tych części stosuje się osobną stawkę podatkową; stawki te stosowane są w podatkach dochodowych i majątkowych.

 

Stawki regresywne, istota ich polega na tym, że stawka podatku zmniejsza się wraz ze wzrostem podstawy opodatkowania.

 

Stawki degresywne, cechą charakterystyczną jest to, że w miarę zmniejszania się podstawy opodatkowania maleje stawka podatkowa;

jest to odwrócona progresja, którą rozpatruje się „z dołu do góry” a degresję „z góry na dół”; rozpoczyna się ona od najwyższej stawki podatkowej, która wraz ze spadkiem podstawy opodatkowania, odpowiednio zmniejsza się; stawki te znajdują zastosowanie w praktyce prawodawczej.

 

Przebieg progresji bezpośredniej, przebieg ten zależy od:

1. Wysokości stawki minimalnej, od której rozpoczyna się progresja i od wysokości stawki maksymalnej, przy której progresja się kończy.

2. Wielkości podstawy opodatkowania.

Intensywność progresji odczytuje się z kąta nachylenia krzywej, która powstaje, gdy podstawę opodatkowania naniesie się na odcinek M, a stawkę podatku na rzędną T;

podstawę opodatkowania można ująć w tzw. Stopnie;

długość i regularność lub nieregularność stopni decyduje o przebiegu progresji;

każdemu stopniowi skali odpowiada w przypadku stawek podatkowych tzw. Kwota wzrostu; kwota wzrostu w sensie rachunkowym, wyraża się różnicą między dwoma następującymi po sobie stawkami podatkowymi;

 

Cały obszar skali jest podzielony na określoną liczbę stopni;

dla wszystkich wielkości podatkowych jednego stopnia stawka podatku jest taka sama;

gdy stopnie są mała-tzn, że zbyt długo duża ilość średnich dochodów pozostaje bez opodatkowania;

gdy stopnie są wysokie-tzn, że stawka maksymalna przekształca się z czasem w stawkę proporcjonalną.

 

Ulgi podatkowe, ulga odnoszona do podatku jest synonimem zmniejszenia, zniżki podatku, zmniejszenia wysokości podatku, rozróżnia się zwolnienie od ulgi:

ulgi, tutaj ustawodawca nie rezygnuje z opodatkowania, gdyż jego zamiarem jest tylko redukcja obciążenia podatkowego;

jest ona korektą podstawy opodatkowania, stawki podatkowej kwoty podatku;

są one adresowane do określonych kategorii podatków, są kreowane przez sytuacje faktyczne lub prawne, czyli wiążą się z podmiotem i przedmiotem podatku, chodzi o wskazanie że sama zniżka wysokości podatku dokonuje się przez:

zmniejszenie podstawy opodatkowania, obniżenie stawek podatkowych, obniżenie kwoty podatku.

Wg. Ordynacji podatkowej, ulga to przewidziane w przepisach prawa podatkowego: zwolnienia,

odliczenia,

obniżenia,

zmniejszenia,

których zastosowanie powoduje obniżenie podstawy opodatkowania lub wysokości podatku.

 

zwolnienie, oznacza definitywne wyłączenie określonej kategorii podmiotów lub przedmiotów spod opodatkowania;

instytucja umorzeń jest elementem konstrukcji prawno-podatkowej i tym samym współdecyduje o kształtowaniu ciężaru podatkowego.

 

Kategorie podmiotów zwolnionych od opodatkowania są elementem konstrukcyjnym podatku, to rozwiązanie odkreśla, że tylko kategorie a nie pojedynczy podatnicy mogą być zwolnieni przedmiotowo.