Logistyka, Istota koncepcji logistycznych
Istota koncepcji logistycznych.
Logistyka utożsamiana jest z szeroko pojętymi procesami gospodarczymi:
1. planowanie,
2. organizowanie,
3. kierowanie,
4. kontrola
fizycznego przepływu dóbr oraz informacji przez kolejne fazy produkcji, wymiany i konsumpcji. To wszystko musi być robione w aspekcie optymalizacji realizowanych działań i celów.
Pojęcie logistyki wywodzi się z greki od słów logos – rozum, logiamus – obliczanie, logistikon – siła, rozsądek, logistike – sztuka liczenia, kalkulowania.
Bada całokształt możliwości i zdolności państwa w zakresie zabezpieczenia działań wojennych. Planuje i realizuje związane z tym przedsięwzięcia – jest to ujęcie militarne pojęcia logistyki.
Pojęcie logistyki zostało sformułowane przez szwajcarskiego generała Jomini. W 1837 r. napisał książeczkę „Zarys sztuki wojennej”. Określenie logistyki zostało użyte do określenia czynności transportowania, kwaterowania i zaopatrywania oddziałów prowadzących operacje zbrojne.
LOGISTYKA – praktyczna sztuka przemieszczania armii.
Zwrócono uwagę na lokalizację, sposób wyposażenia i zaopatrzenia magazynów wojskowych. Również na planowanie i realizację marszów, na dysponowanie środkami transportu, na budowę i urządzenie dróg o strategicznym znaczeniu, zaopatrzenie wojska w niezbędny sprzęt i środki.
Logistyka jako przedmiot pojawiła się w programie nauczania w 1855 r. w Szkole Marynarki Wojennej w USA. Była traktowania jako ekonomiczny element rozwiązywania problemów militarnych.
Przełomowym momentem był okres II wojny światowej. Powołano do życia Interdyscyplinarny Zespół Specjalistów w USA. Zadaniem jego było kształtowanie i rozwijanie matematycznych modeli planistycznych i ich zastosowanie do rozwiązywania konkretnych problemów logistycznych armii.
Stworzył podstawy rozwoju badań operacyjnych oraz podstawy logistyki jako ekonomicznej dyscypliny naukowej. Był to pierwszy krok przeniesienia logistyki ze sfery wojskowości na grunt cywilny. Nastąpiło to na początku lat 50.
Pierwsze prace dotyczące logistyki cywilnej zaczęły pojawiać się od połowy lat 50.
W USA powstało pojęcie „business logistic”. Odnosiło się ono do działań w obrębie przedsiębiorstwa. Celem tego pojęcia było dążenie do optymalnej koordynacji przepływu materiałów, surowców, wyrobów gotowych, czynności składowania i magazynowania, jak również problemów związanych z opakowaniem.
Przesunięcie uwagi ze sfery produkcyjnej na sferę przepływów rzeczowych wiązało się z pojawieniem się bariery z wykorzystaniem postępu technicznego w sferze produkcji.
W sferze wymiany z punktu widzenia struktury podmiotowej wyróżniamy:
1. działania informacyjne:
q pozyskiwanie informacji
q gromadzenie informacji
q przetwarzanie informacji
q przekazywanie informacji
2. działania związane z fizyczną obsługą dóbr rzeczowych:
q przechowywanie towarów
q kształtowanie przesyłek związanych z towarami
q fizyczne przepływy towarów
3. działania związane z rozliczaniem wymiany towarowej:
q ustalanie zasad płatności
q kwestie pozyskiwania środków finansowych
q realizacja płatności
3 kierunki podwyższania efektywności w sferze wymiany:
1. usprawnienie samoistnych procesów informacyjnych
2. racjonalizacja procesów fizycznego przepływu towarów
3. redukcja kosztów transferowych powstających w sferze wymiany
Usprawnienie samoistnych procesów informacyjnych odnosi się do procesów informacyjnych, którego istotą jest porozumiewanie się między stronami. Usprawnienie procesów informacyjnych stało się możliwe gdy wykształciła się technika komputerowa. Dzięki wdrażaniu technologii komputerowej uczestnicy procesu wymiany mogą osiągać efekty bezpośrednie i pośrednie.
Efekty bezpośrednie – efekty nakładów pracy żywej i zastąpienie ich nakładami rzeczowymi.
Efekt pośredni – uzyskiwany jest poprzez informację, integrację działań w sferze wymiany z działaniami wewnątrz organizacji producentów, przedsiębiorstw handlowych i nabywców.
Racjonalizacja procesów fizycznego przepływu towarów polega na stosowaniu takich rozwiązań organizacyjnych i technologicznych, które umożliwiają ograniczanie nakładów związanych z przemieszczaniem i magazynowaniem i innymi czynnościami związanymi z wymianą dóbr. Dokonuje się optymalizacji więzi przestrzennych poprzez substytucję czynności przemieszania i magazynowania.
Prowadzone są działania związane z wykorzystaniem postępu technicznego umożliwiającego mechanizację i automatyzację procesów ładunkowych, procesów składowania, wykorzystuje się jednostkowanie ładunków. Wprowadza się technologię transportu kombinowanego.
Redukcja kosztów transferowych. Działania w tym zakresie polegają na dążeniu do ograniczenia nakładów pieniężnych ujmowanych w rachunku kosztów jako koszty transferowe. Działania służące redukcji tych kosztów transferowych mogą odnosić się do:
q usprawnienia systemu rozliczeń z partnerami wymiany oraz instytucjami finansowymi, które pozwoli na mniejsze zaangażowanie środków pieniężnych,
q działania mogą się odnosić do poszukiwania takich rozliczeń z partnerami i instytucjami finansowymi, które zapewnią pobieranie niższych opłat za operacje finansowe,
q działania mogą się odnosić do wyboru takich form i dróg wymiany, które umożliwią zwolnienie podmiotów gospodarczych od ponoszenia określonych opłat o charakterze podatkowym.
4 etapy rozwoju logistyki
I. Lata 50
Charakterystyczną cechą jest to, że działy logistyczne były niezintegrowane i nie były oparte na jednolitej koncepcji. Mieliśmy tu do czynienia ze sferą:
1. zakupu
q prognozowanie popytu
q zapotrzebowanie potrzeb
q wybór źródeł dostawy
q organizację zakupu
q zapasy
2. magazynowanie
q manipulacje transportowe
q składowanie
q gospodarka opakowaniami
3. dystrybucji
q opracowywanie zamówień odbiorców
q zapasy wyrobów gotowych
q transport
q obsługa klienta
działania te nie były podporządkowane jednemu celowi. Działania były rozdzielone w strukturze przedsiębiorstwa – każda ze sfer była odrębnym działem.
II. Lata 60 i początek 70
Dwa podstawowe kierunki działań:
1. fizyczna dystrybucja
2. zarządzanie materiałami
Dużą wagę przywiązywano do fizycznej dystrybucji – dotarcie z produktem do konsumenta. Wspierała działania marketingowe przedsiębiorstwa. Dotarcie do klienta w odpowiednim czasie, z określoną ceną.
Zarządzanie materiałami obejmuje sfery:
1. zakupu
2.
3.
Obejmuje kwestie planowania i zarządzania materiałami, kwestię sterowania zapasami, manipulację i magazynowanie. Działania te nie były podporządkowane jednemu celowi przedsiębiorstwa, były odrębne działy. Zarządzanie materiałami występowało w gestii służb zakupu.
III. Schyłek lat 70 i lata 80
Integracyjne rozumienie logistyki. Logistyka – zarządzanie strumieniami przepływów materiałów i informacji w przedsiębiorstwie. Działania prowadzone w obrębie przedsiębiorstwa zorientowane były na określenie strategicznych celów przedsiębiorstwa.
IV. Lata 90
Logistyka wychodzi poza ramy przedsiębiorstwa. Obejmuje przepływy w kraju i poza granicami. Obejmuje:
1. mikrologistykę
2. metalogistykę
3. makrologistykę
4. eurologistykę
5. logistykę globalną